Tarihi, siyasi, ticari ve kültürel değerini yüzyıllardır koruyan İstanbul'un iki yakasını bir araya getirme fikri milattan önceye kadar uzanıyor. Söz konusu coğrafyada hüküm süren medeniyetlerin en büyük hayallerinden biri, iki kıtanın bir araya getirilmesiydi.

Özellikle 16. yüzyıldan sonra iki kıtanın birleştirilmesine ilişkin çok sayıda fikir ve proje ortaya atılmış ancak Boğaziçi Köprüsü'ne kadar gerçekleşmemişti. 1950'lerde Demokrat Parti hükümetinin isteğiyle Boğaz köprüsü konusunun incelenmesi için İstanbul Belediyesi, Karayolları Genel Müdürlüğü ve İTÜ ilgililerinden oluşan bir komite kuruldu. Komitenin, konunun uzman bir firmaya incelettirilmesi önerisiyle Karayolları Genel Müdürlüğü, ABD'li bir firmadan teklif istemiş ancak mali ve yönetsel zorluklar nedeniyle proje uygulanamamıştı.

İstanbul'un 20. yüzyılın ikinci yarısından sonra hızlı bir kentleşme sürecine girmesi, yerleşim yerlerinin büyümesi, göç dalgaları ve trafiğin artmasıyla Boğaz'da köprülerin yapılması için ilk adımlar atıldı.

İki kıtanın birbirine bağlanması için yapılacak köprü için hazırlanan proje kabul edildi. Yapımını İngiliz ve Alman firmalarının üstlendiği Boğaziçi Köprüsü'nün inşasına, Şubat 1970'de Beylerbeyi ayak sahasında yapılan törenle başlandı.

Toplam uzunluğu 1.560 metre, kuleler arası uzunluğu 1.074 metre olan 6 şeritli köprünün inşası sırasında 63 bin metreküp kazı yapılırken, 71 bin metreküp beton, 4 bin ton betonarme çeliği, 17 bin ton yapı çeliği ve 6 bin ton kablo çeliği kullanıldı.

3 yıl 8 ayda tamamlandı, Fahri Korutürk tarafından açıldı

Yaklaşık 3 yıl 8 ayda tamamlanan Boğaziçi Köprüsü, 23 milyon 213 bin 666 dolara (dönemin rakamlarıyla 191 milyon 785 bin 265 liraya) mal oldu.

İki yakayı birbirine bağlayan ilk köprü olan ve yapımı öncesinde büyük tartışmalar yaşanan Boğaziçi Köprüsü, tamamlanmasının ardından Cumhuriyetin 50. yıl dönümü olan 29 Ekim'den bir gün sonra, 30 Ekim 1973'te dönemin Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk tarafından açıldı.

Darbe girişiminde köprüde şehit olanlar anısına ismi değiştirildi

Boğaziçi Köprüsü'nün resmi adı, 26 Temmuz 2016'dan itibaren, 15 Temmuz'daki hain darbe girişimi sırasında burada hayatını kaybedenlerin anısına 15 Temmuz Şehitler Köprüsü olarak değiştirildi.

İlk yılında günde ortalama 24 bin araca hizmet veren köprü, 15 yıl boyunca İstanbul'un iki yakası arasında kara ulaşımını sağlayan tek bağlantı yolu olma görevini sürdürdü. Köprü bu görevi, 1988'den itibaren Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, 26 Ağustos 2016'dan itibaren de Yavuz Sultan Selim Köprüsü ile paylaşmaya başladı.

Bugüne kadar yüz milyonlarca aracın geçişini sağlayan köprü, İstanbul ulaşımının çok önemli bir halkası olma özelliği taşıyor ve megakentin trafik yükünü azaltma konusunda büyük rol oynuyor.

15 Temmuz Şehitler Köprüsü'nü de kapsayan güzergahta 1979'dan itibaren maraton da düzenleniyor. Her geçen yıl daha çok ilgi çeken maraton, uluslararası alanda da oldukça ses getiriyor.

"AVRUPALI BÜYÜKELÇİLER “ASAMAZSINIZ!” DİYE BASTIRDI, TERÖRİST SERBEST BIRAKILDI"

Bardakçı köşesinde, Sultan Abdülhamid Han'ın bombalı suikastle canına kast eden teröristin yargılandığı davada Avrupalı büyükelçilerin “Asamazsınız!” diye bastırıp serbest bırakılmasını şöyle aktardı;

İstanbul’da 1905’in 21 Temmuz’unda Sultan Abdülhamid cuma selâmlığı için Yıldız Camii’ne gittiği sırada camiin önünde bir bomba patlamış, hükümdar zarar görmemiş ama 26 kişi hayatından olmuş, terörün arkasında Ermeni komitacıların bulunduğu ve taşeronluğu da Charles-Edouard Joris adında bir Belçikalı’nın yaptığı ortaya çıkmıştı. Joris yakalandı, sivil bir mahkemede idama mahkum edildi fakat Avrupalı büyükelçiler “Asamazsınız!” diye bastırdılar ve terorist serbest bırakılıp Avrupa’ya gönderildi!

MUHALEFETİN İHANET GENİ!

Milli menfaatler bile söz konusu olsa ihanet geninin tarihte hep olduğunu ifade eden Bardakçı "Malûm gen, hükmünü yeni yaşadığımız büyükelçiler krizinde de sürdürdü..." dedi.

İşte Bardakçı'nın Sultan Abdülhamid, Kurtuluş Savaşı ve 1974’deki Kıbrıs harekâtı döneminde siyasetten medyaya örneklerle anlattığı "İflâh olmaz bir genetik illet!" başlıklı yazısı;

Milletlerin bazı ırsî, yani genetik davranışları vardır; devirler ve asırlar da geçse aynı kalırlar... Çağın değişmesi, âdetlerin, anlayışların ve sosyal hayatın yepyeni bir şekle bürünmesi genetik davranışları hiçbir şekilde etkilemez.

Bu gen, bizde sık sık ebedî ve ezelî muhalefet şeklinde ortaya çıkar. Memleketin başına birşeyler gelecek olsa, başımıza belâlar yağsa, hattâ nihayetinde kan ve ölüm olan bir derde bile uğrasak gen hemen kımıldanır, harekete geçer ve devâsı, çaresi olmayan ebedî ve ezelî muhalefeti nüksettirir. Üstüne üstlük işin içine ifrat-tefrit âdetimiz de girince olup bitenlerin memleket için hayır değil şer olduğu düşünülmez bile...

Böyle genetik tepkilerin örnekleri tarihimizde hayli fazladır. Sultan Abdülâziz döneminden itibaren memleket dışında yaşayan Türk muhaliflerin yazdıklarına bakarsanız, ne zaman bir derde uğramış olsak sevinç çığlıkları attıklarını görürsünüz. Jöntürkler’in Paris’te ve Londra’da çıkarttıkları dergiler ile risaleler böyle yazılarla doludur. Devir geçse de malûm gen hükmünü sürdürmüş, Millî Mücadele senelerinde bazı İstanbul gazeteleri Anadolu’da kazanılan zaferleri bile “Kemâlî isyan” gibi göstermişlerdir. Said Molla’nın yayınladığı “İstanbul” isimli gazeteyi gözden geçirdiğiniz takdirde, nefrete varan siyasî karşıtlığın çok daha ağır misallerini görürsünüz.

Bu onulmaz muhalefetin en bilindik örneği, Sultan Abdülhamid’e karşı 1905’te girişilen bombalı suikast teşebbüsünün ardından Fikret’in hayıflanıp suikaste kalkışan teröristlere hitaben “Yazık ki öldüremediniz” diye seslenmesidir.

Kısaca hatırlatayım: İstanbul’da 1905’in 21 Temmuz’unda Sultan Abdülhamid cuma selâmlığı için Yıldız Camii’ne gittiği sırada camiin önünde bir bomba patlamış, hükümdar zarar görmemiş ama 26 kişi hayatından olmuş, terörün arkasında Ermeni komitacıların bulunduğu ve taşeronluğu da Charles-Edouard Joris adında bir Belçikalı’nın yaptığı ortaya çıkmıştı. Joris yakalandı, sivil bir mahkemede idama mahkum edildi fakat Avrupalı büyükelçiler “Asamazsınız!” diye bastırdılar ve terorist serbest bırakılıp Avrupa’ya gönderildi!

O günlerde her bakımdan zayıf ve güçsüz olan devlet, büyükelçilerin baskısına karşı koyacak gücü bulamamış ve istediklerini yapmak zorunda kalmıştı.

Tarihimizde gözü kara muhalefetin en meşhur örneği işte bu hâdiseden sonra ortaya çıktı, Tevfik Fikret “Bir lâhza-i teehhür” yani “Bir gecikme ânı” başlıklı şiirinde bombayı koyanlara “Ey şanlı avcı dâmını bihude (tuzağını boş yere) kurmadın / Attın fakat yazık ki, yazıklar ki vurmadın! / ...Kanlarla bir cinayete pek benzeyen bu iş / Bir hayr olurdu misli asırlarca geçmemiş” diye seslendi, yani vatandaşı olduğu memleketin hükümdarının canını almaya çalışanlara “şanlı avcı” diye hitap etti!

Fikret, suikast teşebbüsünü alkışlamada tek başına kalmayacak, tarihçi Ahmed Refik de daha sonra aynı teröristler hakkında “Osmanlı milletini Abdülhamid zulmünden kurtarmak için bu hareket-i kahramânenin (kahraman hareketin) Ermeni vatandaşlarımız tarafından icra olunduğu anlaşıldı” diye yazacaktı...

DEĞİŞEN BİRŞEY YOK!

Aslında o kadar uzağa gitmeye de pek gerek yok... 1974’deki Kıbrıs harekâtı sırasında Başbakan olan Bülent Ecevit’in o zamanki müzmin muhaliflerinin “Bu işin neticesinde adam kahraman olacak... Pek söyleyemiyorum ama içimden keşke başaramasa diye geçiyor...” dediklerini bizzat işitmiştim!

Malûm gen, hükmünü yeni yaşadığımız büyükelçiler krizinde de sürdürdü...

İfrat-tefrit âdetimizin neticesinde bir kesim “dize getirdik”, “perişan ettik”, “tükürdüklerini işte böyle yalattık” gibisinden gereksiz ve aşırı sevinç krizlerine kapılıyor. Ama karşı tarafın davranışı vahim: Olan Türkiye’ye oluyormuş, ne gam; büyükelçilerin hadsiz çıkışını iktidardan kurtuluş vesilesi görüyor, hattâ az bile buluyor ve krizi sona erdiren diplomatik çözüm hakkında atılan “Geri adım atmadılar, iktidar herşeyi yedi, yuttu, sineye çekti” çığlıkları günler sonra bile hâlâ devam ediyor...

Bu genetik illetin devâsının bulunması ve muhalif olunan iktidarın zayıflaması, zarar görmesi ve devrilmesi için yabancılardan şuursuzca medet ummanın bir zillet olduğunun anlatılıp öğretilebilmesi mümkün değildir!

 François Fénelon

Savaş vahşetine hümanist bir bakış açısıyla yaklaşan Fenelon burada aslında ırkçılık, milliyetçilik gibi insanı insandan ayıran her türlü anlayış ve ideolojiyi eleştiriyor. En nihayetinde, hepimiz Nuh'un gemisine binmedik mi?

2. Savaş, ne işe yarar? Kesinlikle hiçbir işe.

  Edwin Star

Sahiden ne işe yarar savaş? Güçlü devletlerin çıkar peşinde koşarken yüzlerce, binlerce ve hatta milyonlarca masum insanın ölümüne sebep olmasından başka neye yarar?

3. Savaşı zenginler çıkarır, yoksullar ölür.

Jean Paul Sartre

Bir önceki maddede savaşın ne işe yaradığı hakkında konuşmuştuk. Cevabımız belli: hiçbir şeye! Sartre'ın bu dediğini bir istisna olarak kabul edebiliriz. Biliyoruz ki istisnalar kaideyi bozmaz. Savaşta çoğunlukla masum insanlar ölür. Devlet kademelerindeki büyükler şömine önünde purosunu içerken verir belki savaş kararını ama savaşta çocuklarına yemek bulamayan babalar ölürler.

4. Duvara tebeşirle yazılan / "Savaş istiyoruz!" / En önce vuruldu bunu yazan

 Bertold Brecht

Savaş bumerang gibidir, bu kişi ya da kurum fark etmeksizin eğer atılırsa mutlaka geri döner. Belki bir sene belki yüz. Arda kalan ise sadece yüzlerce ceset ve biraz pişmanlıktır.

5. Eğer askerler düşünmeye başlasaydı, orduda kimse kalmazdı. 

Büyük Frederik

Savaş sağlıklı bir aklın tercihi değildir. Askerler inandıkları şey uğrunda savaşırlar. İnanmak kalpten gelir. Oysa düşünmek aklın işidir.

6. Savaş; yüreklilik değil, korkaklıktır.

Bertrand Russell

Lüzumsuz savaş her zaman daha fazlasını almaya ya da otorite sağlamaya yönelik bir kaçıştır. Bu kaçış Russel'ın da dediği gibi en büyük "korkaklıktır".

7. Savaşın sonunu sadece ölüler görür.

Platon

Savaş içerisinde bulunulan durum itibariyle asla sonu olan bir şey değildir. Savaş nihai ve sonsuz olandır çünkü Thomas Hobbes'ın da dediği gibi "İnsan, insanın kurdudur. Tabiatta savaşın mümkün olan tek sonu, ölümdür.

8. Savaşı sonlandırmazsak, o bizi sonlandıracak.

Herbert George Wells

Önceki madde de dediğimiz gibi insanın savaşa reva görebileceği bir son yoktur ama savaşın insana vardır, o da ölüm

Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü Tescil Dairesi Başkanlığı ile Kültür Varlıkları Müzeler Genel Müdürlüğü Kaçakçılık Dairesi Başkanlığı'nın yaptığı araştırmada, söz konusu vakfiyenin 1918-1920'li yıllarında İngilizlerin İstanbul'u işgali sırasında kaçırılan eserlerden olduğu belirlendi. Vakıflar Genel Müdürlüğü'nde Zağanos Paşa Vakfı'nın tüm yazışmalarının bulunduğu, sadece vakıf senedi olarak da bilinen vakfiyenin kayıp olduğu tespit edildi.

YAKINDA EVİNE DÖNEBİLİR

Yıllardır aranan vakfiyenin müzayedede satışa çıkarılacağının öğrenilmesi üzerine Türkiye, iade süreci için çalışma başlattı. Vakıflar Genel Müdürlüğü Tescil Dairesi ile Kültür Varlıkları Müzeler Genel Müdürlüğü Kaçakçılık Dairesi Başkanlıkları, INTERPOL'e eserin iadesi için başvuruda bulundu. Vakıflar Genel Müdürlüğü uzmanları ayrıca müzayede evi ile de görüştü.

SATIŞI DURDURULDU

Türkiye'nin girişimleri sonuç verdi ve bugün vakfiyenin satıştan çekildiği bilgisi alındı. Türkiye'nin girişimleri sonucu vakfiyenin satışı durdurulurken, süreç ve resmi yazışmaların takip edildiği belirtildi.

AÇILIŞ FİYATI 980 BİN TL

Fatih Sultan Mehmet tuğralı vakfiye Besmele ile başlıyor. Arapça el yazısı ve siyah mürekkeple yazılan vakfiyede ayrıca vakıf kurucularının isimleri bulunuyor. Kırmızı dokuma ile kısmen güçlendirilen vakfiyenin son satırında da tarih yer alıyor. 114 santim uzunluğunda ve 20,5 santim genişliğindeki eserin müzayede açılış fiyatı ise 80 bin paunt (980 bin TL) olarak açıklanmıştı.

Kelime anlamı olarak kalem ve kılıç sahibi demektir. Hem devlet adamı hem de edebiyatçı olan insanlar için kullanılan bir tabirdir; özellikle Osmanlı Devleti'nde hükümdarlık yapmakla beraber şair olan, divanı bulunan padişahlar için kullanılmıştır. Osmanlı sultanlarının hemen çoğu "sahib-i seyf ü kalem"dir.

30 santimetrelik kabzası bulunan 1 metre uzunluğundaki kılıç Hayfa yakınlarındaki Carmel sahilinde deniz dibinden çıkarıldı.

İsrail Tarihi Eserler İdaresi'nden yapılan açıklamada bir haçlı şövalyesine ait olduğunu düşünülen nadir kılıcın son derece iyi bir durumda olduğu vurgulandı.

Sahip olduğu doğal koylarla tarih boyunca fırtınalı havalarda denizcilerin sığınağı olan Carmel sahilinin ticaret gemilerinin uğrak noktası olduğu belirtilen açıklamada bu canlılık sayesinde bölgenin tarihi eserler bakımından da oldukça zengin olduğu ifade edildi.

Kılıcın bulunduğu bölgede bulunan gemi çıpalarının 4 bin yıl önce geç bronz çağında dahi kullanıldığına dair işaretler olduğu da belirtildi.

Tarihi Eserler İdaresi tarafından haziran ayından beri izlendiği vurgulanan açıklamada deniz tabanındaki kumların sürekli hareket halinde olması nedeniyle kalıntıların her zaman farkedilemediği belirtildi.

Kılıcı bulan dalgıcın tekrar kaybolma ya da çalınma riski nedeniyle yerinden alınarak Tarihi Eserler İdaresine teslim ettiği açıklanırken dalgıca da iyi vatandaş nişanı verildiği belirtildi.

Hacettepe ve Ankara Üniversitelerinde öğretim üyeliği yapan, akademik çalışmalarının yanı sıra güncel siyaset üzerine kaleme aldığı yazılarıyla dikkati çeken Kışlalı, 1977'de CHP'den İzmir Milletvekili seçildi. Bir yıl sonra Kültür Bakanı olan Kışlalı, bu dönemde de yazı çalışmalarına devam etti.

Ahmet Taner Kışlalı, 12 Eylül 1980 darbesinden sonra Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesinde siyaset bilimi derslerine girdi, 1991'de Cumhuriyet gazetesinde haftalık köşe yazılarına başladı.

Kışlalı, 21 Ekim 1999'da otomobiline yerleştirilen bombayla düzenlenen saldırıda hayatını kaybettiğinde 60 yaşındaydı. Türkiye'yi yasa boğan menfur saldırının ardından Ankara'daki cenaze töreninde Ahmet Taner Kışlalı'yı ebediyete binlerce kişi uğurladı.

Kışlalı suikastına ilişkin ilk yargılama Devlet Güvenlik Mahkemesinde (DGM) yapıldı. Ahmet Taner Kışlalı, Uğur Mumcu, Muammer Aksoy ve Bahriye Üçok'un öldürülmesi eylemlerinin de arasında bulunduğu çok sayıda olayı kapsayan dava, "Umut Operasyonu" olarak tarihe geçti.

DGM'lerin kapanmasının ardından yargılamaya Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesinde devam edildi. Davada, 3 sanık "yasa dışı Tevhid-Selam ve Kudüs Ordusu örgütünü kurmak ve yönetmek" suçundan, 5 sanık ise aynı örgüte üyelikten çeşitli sürelerde hapse mahkum edildi.

- BM'nin 1945'teki kuruluş günü

Birleşmiş Milletlerin (BM) 1945'teki kuruluş günü olan 24 Ekim, örgüte üye tüm ülkeler tarafından "Birleşmiş Milletler Günü" olarak kutlanıyor.

Kendini "adalet ve güvenliği, ekonomik kalkınma ve sosyal eşitliği uluslararasında tüm ülkelere sağlamayı amaç edinmiş küresel bir kuruluş" olarak tanımlayan BM'nin ilk temelleri, Ağustos-Ekim 1944'te Çin, Sovyetler Birliği, İngiltere ve ABD delegelerinin, ABD'nin Dumbarton Oaks kentinde bir araya gelerek Birleşmiş Milletler Ana Sözleşmesi'nin temel ilkelerini belirlemesiyle atıldı.

ABD, İngiltere ve Sovyetler Birliği’nin katılımıyla 1945'in şubat ayında toplanan Yalta Konferansı'ndan sonra aynı yılın nisan-haziran aylarında ABD'nin San Francisco eyaletinde 50 ülke bir araya gelerek Dumbarton Oaks'ta saptanan ilkeleri ele aldı.

BM Ana Sözleşmesi, 26 Haziran 1945'te imzalanırken, ana sözleşmenin toplantıya katılan ülkelerin parlamentolarınca benimsenmesinden sonra Birleşmiş Milletler 24 Ekim 1945'te resmen kuruldu. Bu tarihten itibaren her yıl 24 Ekim günü, üye ülkelerde "Birleşmiş Milletler Günü" olarak kutlanıyor.

Türkiye, üye sayısı 193'e ulaşan BM örgütünün kurucu üyeleri arasında yer alıyor.

Haftanın belli başlı öteki olayları şöyle:

18 Ekim

1867- ABD, Alaska'yı Rusya'dan alarak topraklarına kattı.

1892- Chicago ile New York arasında ilk uzun telefon hattı açıldı.

1912- Trablusgarp Savaşı'nı sona erdiren Uşi Antlaşması imzalandı.

1920- Türkiye Komünist Fırkası, Ankara'da resmen kuruldu.

1931- Bilim insanı Edison 84 yaşında öldü.

1949- Şair Enis Behiç Koryürek 58 yaşında vefat etti.

1959- III. Akdeniz Oyunları Beyrut'ta yapıldı. Türkiye Serbest Güreş Milli Takımı 8 sıklette birinci oldu.

1968- Dünya Olimpiyat Komitesi, iki siyah atleti (Tommie Smith, John Carlos) madalya töreni sırasında "Kara Güç" selamı verdikleri gerekçesiyle cezalandırdı.

1996- Gazeteci yazar Kemalettin Tuğcu İstanbul'da öldü.

2004- Türkiye'nin ilk kadın doğum uzmanı Dr. Pakize Tarzi 94 yaşında öldü. Türkiye'deki ilk özel kadın doğum kliniğinin kurucusu olan Tarzi, "Boğazı yüzerek geçen ilk kadın unvanını" da taşıyordu.

2006- Türksat AŞ, Türksat 1B uydusunun ömrünün bittiğini ve uzay çöplüğüne gönderildiğini açıkladı.

2011- Türkiye'nin uzaya fırlattığı ilk milli yer gözlem uydusu RASAT'ın, dünyanın dört bir tarafından çektiği ilk görüntüler, TÜBİTAK'ın yer istasyonundan başarıyla indirilmeye başlandı.

2015- "Ankaralı Namık" ismiyle tanınan şarkıcı Namık Uğurlu, oturduğu evin balkonundan düşerek 39 yaşında hayatını kaybetti.

2016- FETÖ'nün darbe girişiminin ardından başkentte konuşlu olduğu filo lağvedilen Hava Kuvvetleri Komutanlığının akrobasi timi SOLOTÜRK, Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Abidin Ünal'ın emriyle Konya'ya taşındı.

2017- Kanada'nın Quebec eyaletinde kadınların otobüsler dahil kamu alanlarında peçe takmaları yasaklandı.

2019- Yazar, fikir adamı Nuri Pakdil, üst solunum enfeksiyonu nedeniyle tedavi gördüğü Ankara Şehir Hastanesinde 85 yaşında hayatını kaybetti.

2020- KKTC'de yapılan cumhurbaşkanı ikinci tur seçiminde, Ulusal Birlik Partisinin (UBP) adayı Ersin Tatar oyların yüzde 51,74'ünü alarak cumhurbaşkanı seçildi.

19 Ekim

1448- Osmanlı Sultanı II. Murat, Kosova Zaferi'ni kazandı.

1745- Güliver'in yazarı Jonathan Swift, İrlanda'da öldü.

1781- Amerikan Bağımsızlık Savaşı, İngiliz güçlerinin George Washington'a teslim olmalarıyla bitti.

1782- Lord Cornwall'in denetimindeki Amerikan ordusunun Yorktown ve Virginia'ya girmesiyle Amerikan Devrimi sona erdi.

1872- 215 kilogram ağırlığıyla dünyanın en büyük altın külçesi Avustralya New South Wales'te bulundu.

1934- Mübadele Komisyonu görevini tamamladı.

1934- Turhal Şeker Fabrikası açıldı.

1951- İngiliz askerleri, Süveyş Kanalı'nı ele geçirdi.

1960- 6-7 Eylül Olayları ile ilgili dava başladı.

1962- Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu kabul edildi.

1988- İngiltere, IRA mensuplarıyla yapılan röportajların yayımlanmasını yasakladı.

2003- Bosna Hersek'in eski Cumhurbaşkanı Aliya İzzetbegoviç, Saraybosna'da vefat etti.

2006- Türkiye, Lübnan'a asker gönderdi. Birleşmiş Milletler Barış Gücü (UNIFIL) harekatına katılacak Türk birlik ve unsurlarının bulunduğu gemiler, Mersin'de düzenlenen törenle uğurlandı.

2009- Irak'taki Kandil ve Mahmur bölgelerinden gelen, aralarında terör örgütü PKK mensuplarının da bulunduğu 34 kişilik grup, Habur Gümrük Kapısı'nda güvenlik güçlerine teslim oldu.

2011- Hakkari'nin Çukurca ilçesinde meydana gelen çatışmada 24 asker şehit oldu, 18 asker yaralandı.

2013- Azerbaycan'da 9 Ekim'deki Cumhurbaşkanlığı seçiminde yüzde 84,54 oy alan İlham Aliyev, yemin ederek göreve başladı.

2013- Milli sporcu Derya Can, Kaş'ta "paletsiz ip destekli 70 metre" dalışında 71 metreye inerek dünya rekoru kırdı.

2013- Lübnan'da kaçırılan Türk pilotlar Murat Akpınar ile Murat Ağca, 71 gün sonra özgürlüklerine kavuştu. Türk pilotlar İstanbul'a geldi.

2016- Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'nun yoğun girişimiyle İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) 43. Dışişleri Bakanları Konseyi Toplantısı'nda FETÖ, terör örgütü ilan edildi.

20 Ekim

1827- İngiliz, Fransız, Rus birleşik filosu, Yunanistan açıklarında Navarin'de Osmanlı donanmasını tahrip etti.

1921- TBMM ile Fransa hükümetleri arasında "Ankara Anlaşması" imzalandı. Fransa adına Franklin Bouillon'un sürdürdüğü görüşmeler sonrasında Fransa, işgal ettiği Anadolu topraklarından çekildi.

1935- Çin'de milliyetçi hükümete karşı başlatılan ve 1 yıl süren 6 bin millik Uzun Yürüyüş sona erdi. Mao önderliğindeki Birinci Öncü Ordu Yenan'a girdi.

1942- Ekmek karneye bağlandı. Karneler dağıtılmaya başlandı.

1945- Mısır, Suriye, Irak ve Lübnan, Filistin topraklarında devlet kurmak isteyen Yahudilere karşı Arap Cemiyetini kurdu.

1949- "Minik Vali" olarak tanınan Ordinaryüs Prof. Dr. Fahrettin Kerim Gökay, İstanbul Valiliği ve Belediye Başkanlığı görevine başladı.

1959- III. Akdeniz Oyunları Beyrut'ta yapıldı. 4 altın, 2 gümüş, 1 bronz madalya kazanan Türk Grekoromen Milli Takımı şampiyon oldu.

1968- ABD'nin öldürülen başkanlarından John Kennedy'nin eşi Jacqueline, Yunan armatör Arstotle Onassis ile evlendi.

1977- Besteci Ferit Tüzün 48 yaşında vefat etti.

1978- İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik Fakültesi Dekanı Ordinaryüs Prof. Dr. Bedri Karafakioğlu, uğradığı silahlı saldırı sonucu öldürüldü.

1980- Yunanistan, NATO askeri kanadına yeniden girdi.

2004- Türk tiyatrosunun "Arap Bacısı" (Bacı Kalfa) usta sanatçı Tevfik Gelenbe 73 yaşında vefat etti.

2008- Ergenekon soruşturması kapsamında haklarında dava açılan emekli Tuğgeneral Veli Küçük, İP Genel Başkanı Doğu Perinçek, Cumhuriyet gazetesi İmtiyaz Sahibi ve Başyazarı İlhan Selçuk ile eski İstanbul Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Kemal Alemdaroğlu'nun da aralarında bulunduğu 46'sı tutuklu 86 sanığın yargılanmasına başlandı.

2011- Libya'nın devrik lideri Muammer Kaddafi'nin UGK askerleri ile kendisine bağlı birlikler arasındaki çapraz ateşte başından vurularak öldüğü açıklandı.

21 Ekim

1805- Amiral Nelson komutasındaki İngiliz filosu, İspanya'nın güneybatısında Trafalgar'da Napolyon'un Birleşik Fransız-İspanyol Donanmasını yendi. Amiral Nelson da savaşta öldü.

1833- İsveçli kimya mühendisi Alfred Nobel doğdu.

1860- İlk özel siyasi gazete Tercüman-ı Ahval çıkmaya başladı.

1879- Thomas Edison, karbon filamanlı elektrik ampulünü icat etti.

1935- Almanya, Milletler Cemiyetinden resmen ayrıldı.

1940- Ernest Hemingway'in "Çanlar Kimin İçin Çalıyor" kitabı New York'ta basıldı.

1945- Fransa'da kadınlar, ilk kez oy kullanma hakkı elde etti.

1973- Necmettin Erbakan, Milli Selamet Partisi Genel Başkanı seçildi.

1984- Afşin-Elbistan Termik Santrali açıldı.

1985- Alman gazeteci ve yazar Günter Wallraff'ın Türk işçisi kimliğiyle yaşadıklarını anlattığı "En Alttakiler" (Ganz Unten) kitabı piyasaya çıktı.

1987- Türkiye'de montajı yapılan ilk savaş uçağı F-16 "Savaşan Şahin" resmi törenle uçuruldu.

1996- Ünlü çevreci Kriton Curi vefat etti.

1997- Anadolu Ajansı, uyduyla kesintisiz haber yayınını, Başbakan Mesut Yılmaz'ın da katıldığı toplantıyla başlattı.

1998- TBMM, NATO'nun genişlemesini onayladı. Böylece 16 ittifak üyesi ülkenin de onayı tamamlandı ve genişleme kesinlik kazandı.

1999- Öğretim üyesi ve gazeteci yazar Prof. Dr. Ahmet Taner Kışlalı bombalı saldırıda öldürüldü.

2007- Hakkari Dağlıca'da konuşlu piyade taburuna teröristlerce düzenlenen saldırıda 12 asker şehit düştü, 16 asker yaralandı, 8 askerle irtibat kesildi. Saldırı sırasındaki çatışma ve ardından gerçekleştirilen operasyonlarda 34 terörist etkisiz hale getirildi.

2007- Cumhurbaşkanının 5 yıllığına halk tarafından seçilmesini, milletvekili seçimlerinin 4 yılda bir yapılmasını öngören anayasa değişikliği, halk oylamasında yüzde 68,95'lik evet oyuyla kabul edildi.

2011- Bir süre kanser tedavisi gören gazeteci Hikmet Bila, 57 yaşında Ankara'da vefat etti.

2011- İTÜ, ODTÜ gibi üniversitelerin yerleşkesini hazırlayan ve Ağa Han Ödülü sahibi mimar Behruz Çinici, geçirdiği kalp krizi sonucu 79 yaşında Yalova'da hayatını kaybetti.

2012- Libya'nın devrik lideri Muammer Kaddafi'nin, daha önce sağ yakalandığı bildirilen en küçük oğlu Hamis el-Kaddafi'nin, Beni Velid kentinde öldüğü açıklandı.

2013- Bulgaristan hükümeti, artan sığınmacı akınını durdurmak için Türkiye sınırına 30 kilometrelik duvar inşa etme kararı aldı.

2015 - Gazze ablukasını kırmak için yola çıkan Mavi Marmara gemisinde şehit edilen Furkan Doğan'ın ailesi, dönemin İsrail Savunma Bakanı Ehud Barak'ın cezalandırılması talebiyle ABD'de hukuk davası açtı. Türk vatandaşlığının yanı sıra ABD vatandaşlığı da bulunan Doğan'ın ailesinin açtığı dava, bugüne kadar ABD'de İsrailli üst düzey yetkiliye açılmış ilk dava özelliğini taşıyor.

2016- Kamerun'da kapasitesinden iki kat fazla yolcu taşıyan trenin raydan çıkması sonucu 70'den fazla kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı.

22 Ekim

1600- Osmanlı ordusu, Macaristan'ın Kanije Kalesi'ni fethetti.

1909- İlk kadın pilot Elsie Roche, ilk uçuş denemesini gerçekleştirdi.

1919- Amasya'da, Mustafa Kemal Paşa ile İstanbul Hükümeti'nin Bahriye Nazırı Salih Paşa arasında "Amasya Protokolü" imzalandı.

1937- Dersim bölgesinde 21 Mart gecesi başlayan ayaklanma bastırıldı. Dört yıl için çıkarılan Tunceli'nin İdaresi Hakkında Kanun, çeşitli eklerle 1947'ye kadar sürdü.

1938- Chester Carlson fotokopi makinesini icat etti.

1947- ABD yardımının ilk partisi İskenderun Limanı'na geldi. İlk malzemelerle İstanbul-Ankara karayolunun yapımına başlanacağı açıklandı.

1962- ABD Başkanı John F. Kennedy, Küba'da Sovyet füzeleri olduğunu açıkladı. Amerikan donanması Küba'yı ablukaya aldı. Füze krizi dünyayı nükleer savaş tehlikesiyle karşı karşıya bıraktı.

1975- İngiliz tarihçi Arnold Toynbee 86 yaşında öldü.

1975- Türkiye'nin Viyana Büyükelçisi Daniş Tunalıgil, Ermeni teröristler tarafından öldürüldü.

1976- Türkiye Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Hak-İş) kuruldu.

1980- Yönetmen Ömer Kavur'un filmi "Yusuf ile Kenan" Milano'da altın madalya aldı.

1993- Diyarbakır'ın Lice ilçesine saldıran teröristlerle çıkan çatışmada Diyarbakır Jandarma Bölge Komutanı Tuğgeneral Bahtiyar Aydın şehit edildi.

2003- Sinema oyuncusu Derya Arbaş, 35 yaşında ABD'de öldü.

2007- Anayasa Mahkemesi Başkanlığına Haşim Kılıç seçildi.

2012- Uluslararası Bisiklet Birliği, ABD Anti-Doping Ajansının ABD'li bisikletçi Lance Armstrong'a verdiği 7 Fransa Bisiklet Turu zaferinin yanı sıra kariyeri boyunca elde ettiği başarıları silme ve ömür boyu spordan men cezalarını onadı.

2013- Nobel ödüllü yazar Orhan Pamuk tarafından Masumiyet Müzesi'nin kataloğu olarak hazırlanan "Şeylerin Masumiyeti", ilk kez verilen Mary Lynn Kotz Ödülü'nü kazandı.

2013- İstanbul'un ev sahipliğinde düzenlenen "TEB BNP Paribas WTA Championships İstanbul" Uluslararası Kadınlar Tenis Turnuvası'nda ABD'li tenisçi Serena Williams teklerde şampiyon oldu.

2015- Türk sinemasının ünlü oyuncularından Yılmaz Köksal, 76 yaşında vefat etti.

2016- Konya'nın Beyşehir ilçesinde, 2015'te tespit edilen ve üzerinde insan ile çeşitli hayvan figürlerinin yer aldığı, bin 400 yıllık olduğu değerlendirilen taban mozaiğinin bulunduğu yonca tarlasındaki kazılarda 1500 yıllık sikke bulundu.

2016- Mısır'da askeri darbeyle görevinden uzaklaştırılan seçilmiş Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi'nin kamuoyunda "İttihadiye Olayları" olarak bilinen davada çarptırıldığı 20 yıl hapis cezası onandı.

23 Ekim

1853- Kırım Savaşı başladı.

1926- Sovyetler Birliği'nde Leon Troçki ve Grigoriy Zinoviyev, Komünist Partisi Merkez Komitesi üyeliğinden çıkarıldı.

1946- Birleşmiş Milletler, ilk genel toplantısını New York'ta yaptı.

1954- Almanya'nın NATO'ya girişiyle ilgili Paris Antlaşması imzalandı.

1956- Macaristan'da Sovyet egemenliğine karşı ayaklanma başladı. Bütün ülkeye yayılan gösterilerde isyancılar Sovyet birliklerinin çekilmesini istedi.

1972- Zonguldak'ta iki ayrı kömür ocağında grizu patlamasında 20 işçi öldü, 76 işçi yaralandı.

1981- Danışma Meclisi ilk toplantısını yaptı.

1993- Karun Hazinesi, 28 yıl sonra Türkiye'ye getirildi.

1999- Sinema sanatçısı Neriman Köksal hayatını kaybetti.

2004- Hakkında kırmızı bülten çıkarılan Haluk Kırcı, Ukrayna'nın başkenti Kiev'de yakalandı.

2007- 1973'te CHP'li Nermin Neftçi ve CHP İzmir Milletvekili Güldal Mumcu'nun ardından MHP İstanbul Milletvekili Meral Akşener de üçüncü kadın TBMM Başkanvekili olarak kürsüye çıkıp Genel Kurulu yönetti.

2011- Van'da, merkez üssü merkez ilçeye bağlı Tabanla köyü olan 7,2 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Bu deprem, Cumhuriyet tarihi boyunca Anadolu'da meydana gelen en büyük depremlerden biri olarak kayıtlara geçti. AFAD, depremde 604 kişinin yaşamını yitirdiğini, 222 vatandaşın enkazdan sağ kurtarıldığını bildirdi.

2013- Hrant Dink cinayeti davasında hakkında yakalama kararı çıkarılan sanıklardan Erhan Tuncel, İstanbul'da yakalandı.

2015- Fransa'nın güneybatısındaki Bordeaux şehri yakınlarında bulunan Libourne kasabasında, otobüsle kamyonun çarpışması sonucu 43 kişi hayatını kaybetti. Bu olay, ülkede son 33 yılda yaşanan en büyük kaza olarak kayıtlara geçti.

2015- Suriye'nin kuzeybatısındaki İdlib vilayetinde, AA'ya ve bazı basın kuruluşlarına fotoğraf ve görüntü hizmeti veren 28 yaşındaki serbest gazeteci Vesim el Adil, Rus bombardımanında yaşamını yitirdi. Bombardımanı görüntülemek için bölgeye ulaşmaya çalışan Adil, hava saldırısı sırasında şarapnel parçalarının vücuduna isabet etmesi sonucu hayatını kaybetti.

2016- Taksim'deki Gezi Parkı eylemleriyle ilgili 7'si yabancı uyruklu 255 sanığın yargılandığı davada 244 kişi, 2,5 ay ile 1 yıl 2 ay arasında değişen hapis cezalarına çaptırıldı.

2017- BM, 25 Ağustos'tan bu yana Myanmar'daki şiddet olaylarından kaçarak Bangladeş'e sığınan Arakanlı Müslümanların sayısının 603 bine ulaştığını bildirdi.

2017- FETÖ'nün darbe girişimi sırasında Gölbaşı'ndaki TÜRKSAT yerleşkesinde yayınları kesmeye çalışan 5'i sivil 17 kişinin yargılandığı davada, firari sanıkların dosyası ayrılırken, diğer sanıklara, "Anayasa'yı ihlal" suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verildi.

2020 - BM, Cenevre'deki 5+5 Ortak Askeri Komite toplantılarının dördüncü turunda, Libyalı tarafların ülke genelinde kalıcı ateşkes için anlaşmaya vardığını duyurdu.

24 Ekim

1857- İlk futbol kulübü, İngiltere'de Cambridge Üniversitesinde kuruldu.

1904- New York Metrosu açıldı.

1929- New York Borsasında hisse senetleri düştü. Bu çöküş sürecini izleyen bunalım, dünya dış ticaretinde ciddi bir daralma yarattı. Kriz, Türkiye'yi de etkiledi.

1935- 1. Belediyeler Kongresi başladı.

1939- Naylon çoraplar, ilk kez Wilmington'da satışa sunuldu.

1945- Birleşmiş Milletler Antlaşması yayınlandı ve BM kuruldu.

1956- Gazeteci Bedii Faik, cumhurbaşkanına hakaretten 6 ay hapse mahkum edildi.

1956- Sovyetler Birliği, Macaristan'ı işgal etti.

1964- Amerikalı sivil haklar savunucusu Martin Luther King'e Nobel Barış Ödülü verildi.

1966- CHP'nin 18. Kurultayı "ortanın solu" görüşünü savunanların zaferiyle sonuçlandı. Zonguldak Milletvekili Bülent Ecevit, Genel Sekreterliğe getirildi.

1969- Şair Behçet Kemal Çağlar, 61 yaşında hayatını kaybetti.

1975- Türkiye'nin Paris Büyükelçisi İsmail Erez ve şoförü, Ermeni teröristlerce öldürüldü.

1976- Ses sanatçısı Sevinç Tevs, 46 yaşında öldü.

1991- Kripto davasında Gazeteci Uluç Gürkan ile Dışişleri Bakanlığı memuru Hande Mumcu beraat etti.

1992- Türkiye'nin ilk özel havaalanı olan "Hezarfen", İstanbul Büyükçekmece'de hizmete girdi.

1996- Vehbi Koç'un cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı'ndan çalındı.

2005- Milli Güvenlik Kurulu toplantısında, yeni Milli Güvenlik Siyaset Belgesi uygun bulunarak, bu konudaki tavsiye kararının Bakanlar Kuruluna bildirilmesine karar verildi.

2007- Fatih Sultan Mehmet'in İtalyan ressam Gentile Bellini tarafından yapılan ve yakın zamanda İngiltere'deki ünlü National Gallery'de de sergilenen portresi, Sotheby's müzayede evinde yapılan açık artırmada 468 bin 500 sterline alıcı buldu.

2009- Ankara'da bir kişi H1N1 virüsünden öldü. Sağlık Bakanlığı, bu kişinin H1N1 virüsünden Türkiye'de yaşamını yitiren ilk kişi olduğunu açıkladı.

2013- 652. Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri'nde üst üste üçüncü kez başpehlivan olarak altın kemerin daimi sahipliğine hak kazanan ancak dopingli olduğu ortaya çıkan Ali Gürbüz'ün kemeri geri alındı.

2016- Gaziantep'in Karkamış ilçesinde barınan yaklaşık 500 Suriyeli, Fırat Kalkanı Harekatı kapsamında terör örgütü DEAŞ'tan temizlenen Halep kentine bağlı Cerablus ilçesine döndü.

2017- IKBY Parlamentosu 1 Kasım'daki başkanlık ve milletvekili seçimlerini 8 ay erteledi.

2018- Gazeteci Cemal Kaşıkçı cinayeti soruşturması kapsamında temaslarda bulunmak üzere Türkiye'ye gelen ABD Merkezi Haberalma Teşkilatı (CIA) Direktörü Gina Haspel'in, Kaşıkçı'nın öldürülmesine ilişkin ses kayıtlarını dinlediği iddia edildi.

Hollanda tarihinde gizlenen, Osmanlı içinde çok büyük sayıda gönüllü olarak Müslüman olup Osmanlı bayrağı altında savaşan Hollandalılar var olduğu bilinmekte. Her ne kadar bazı tarihi gerçekler saklansada biz ulaştıklarımızı yazdık.

Birkaç yıl önce Hollanda’nın kurucusu Willem van Oranje (1533-1584)’in bile Müslüman olduğu söyleniyordu ama bu bir gecikmiş Bir Nisan şakası olduğu artık ortaya çıktı.

Willem van Oranje hikayesi doğru olmasa bile, onlarca Hollandalı kaptanın gönüllü olarak Müslüman olup Osmanlı’ya katıldığı bilinmekte...

Bunların arasında en bilinenler: (doğum adı) İvan Dirkie de Veenboer, daha sonra ‘Süleyman Reis’ olarak ün saldı; Jan Janszoon van Haarlem, daha sonra Küçük Murat Reis; Thomas de Zakkenroller veya Sefer Reis; Claes Gerritszoon Compaen; ve Simon de Danser veya Simon Reis.

Osmanlı’nın denizcilerine katılmak isteyenler arasında sadece Hollandalılar yoktu.

Hayrettin Paşa’nın en çok sevdiği kaptanlardan biri olan Yahudi kökenli Sinan Reis veya Simon Reis’le birlikte çalışan İngiliz kökenli Yusuf Reis (asıl adı ‘John Jack Birdy Ward’) yine kendi istekleriyle Osmanlı’ya göç edip Müslüman olanlardan sırf birkaç tanesi.

Osmanlı’ya katılan bu denizcilerin birçoğu tüm (bilinen) dünyaya ün salıp, Osmanlı’da var olan denizcileri bir üst seviyeye taşımayı başardılar. 

Örneğin Simon Reis, yerli Osmanlı’lara rüzgarı nasıl kullanmalarını öğreterek yelkenli gemilerin bilgisini Osmanlı’lara getirmiştir. Küçük Murat Reis ise, İzlanda ve Danimarka’ya kadar gidip orada bir sürü şehir yağmalamayı başardı. Hatta İzlanda’da daha hâlâ ‘Tyrkjaránid’ (Türklerin Saldırısı) diye bilinen Küçük Murat Reis’in önderliğinde olan dört gemilik 1627 seferini tarih kitaplarında öğrencilere okuturlar.

Hollanda ile birlikte İspanyollara karşı savaşıp büyük ün toplayan kaptan Simon de Danser ve subayı De Veenboer, daha sonra Osmanlı ile birlikte olup aynı şekilde büyük başarılara imza attılar.

En az kırk gemisi olan Simon Reis, savaş sırasında gösterdiği cesaretten dolayı ‘Deli Reis’ lakabını aldı.

Cezayir’de özel bir saray yaptıran Simon Reis, Hollandalıların hedefi oldu ve sürekli suikasta uğradı. Daha sonra taraf değiştirip Fransa’ya sığınınca Osmanlı’ların tuzağına düşüp idam edildi. En güçlü dönemde elli geminin önderi olan Süleyman Reis ise sonunda yakalanıp 1620 yılında işkenceye uğrayıp, iki bacağını topla kopardılar ve şehit ettiler.

Küçük Murat Reis’se, sık sık Hollanda’nın Zeeland iline dönüp asker devşirmesi yapardı. Bu durumda da yüzlerce Hollandalı, Küçük Murat Reis’in gelmesini dört gözle bekleyip gönüllü olarak ona katılmak için ip çekmekteydiler. Yerli kadınla evlenen Küçük Murat Reis, çocuklarını da Müslüman olarak yetiştirdi. Bu yüzden 1629 yılında Yeni Amsterdam (günümüzde ‘New York’ olarak bilinen) kentine göç edip yerleşen oğlu Anthony Janszoon van Haerlem-Salee, oraya gidip yerleşen ilk Müslüman olarak tarihe geçmiştir. Anthony Bey’in her daim yanında taşıdığı Kuran-ı Kerim, New York’ta yaklaşık 50 yıl önce açık artırmada büyük bir ücrete satıldı. Anthony Bey, babasından kalan mirasla Brooklyn (eski adıyla ‘Breukelen’) adasında büyük arsalar satın alarak, adanın lakabını ‘Türk Adası’ olarak anılmasına neden olup torunları New York’ta halen günümüze kadar ünlü ve sosyete olanlar arasında yer almaktadırlar. Bankacı ailesi Vanderbilts, siyasete atılan Kennedy Onassis ve film oyuncusu Humphrey Bogart, bunlardan birkaç tanesidir.

Lozan Barış Antlaşması'nın TBMM tarafından onaylanmasından sonra İstanbul, 23 Eylül 1923'ten itibaren tahliye edilmeye başlandı. İstanbul'un işgal kuvvetlerince boşaltılması 6 Ekim 1923'te tamamlandı. Bunun ardından hükümet merkezi sorunu ortaya çıktı.

İsmet İnönü, arkadaşıyla Ankara'nın "başşehir" olmasını öngören tek maddelik kanun teklifini 9 Ekim 1923'te Meclise verdi.

Teklif 13 Ekim 1923 günü Meclis Genel Kurulunda görüşülerek kabul edildi. Ankara'nın başkent olarak belirlenmesi Cumhuriyet'in ilanı için de bir adım oldu.

- Kore'de Türk birliği

Kore'ye gönderilen ilk Türk birliği 17 Ekim 1950 tarihinde Pusan Limanı'na ulaştı.

Kuzey Kore, 25 Haziran 1950'de, Güney Kore askerlerinin sınırı geçtiğini öne sürerek savaş ilan etti.

BM Güvenlik Konseyi, Güney Kore'nin acil yardım çağrıları üzerine toplandı ve yardım kararı aldı. Türkiye, bu kararın ardından ABD'den sonra Kore'ye asker gönderme kararı alan ikinci ülke oldu.

Kore'ye gönderilecek Türk askeri birliğini oluşturmak üzere Ayaş'taki 241. Piyade Alayı'nın personel sayısı 5 bin 90 kişiye çıkarıldı.

Tercihen gönüllülerden oluşan tugayın komutanlığına Tuğgeneral Tahsin Yazıcı, Alay Komutanlığına Piyade Albay Celal Dora getirildi. İskenderun'dan 25 Eylül 1950'de törenle uğurlanan ilk kafile, yaklaşık üç hafta süren deniz yolculuğunun ardından 17 Ekim 1950'de Kore'nin Pusan Limanı'na ulaştı.

Kore Türk Tugayı'na, Seul'ün kuzeybatısındaki Munson bölgesinin güvenliğini sağlama görevi verildi.

Türkiye'nin Kore'ye asker göndermesi, TBMM'nin 6 Aralık 1950 tarihli birleşimde, "dünya barışını kurmak, korumak ve insanlığın emniyet ve huzurunun sağlanması amacıyla Türk askerinin BM orduları saflarına katılması" yönündeki Başbakanlık Tezkeresi'nin kabulü kararına dayanıyordu.

- Belli başlı öteki olaylar

11 Ekim

1689- Rus Çarı Büyük Petro öldü.

1811- İlk buharlı feribot Juliana, New York-New Jersey arasındaki seferlerine başladı.

1868- Thomas Edison ilk icadı elektrikli ses makinesi (fonograf) için patent aldı.

1881- David Houston, kameralar için rulo filmin patentini kaydettirdi.

1922- TBMM Hükümeti ile İtilaf Devletleri arasında Mudanya Mütarekesi imzalandı.

1924- TBMM yeni binasına taşındı, Cumhuriyet Bayramı'nın ilk kutlama töreni burada yapıldı.

1926- Kıyafet Kanunu kabul edildi.

1929- Yavuz savaş gemisinin onarımı bitti. Gemi, Türk Deniz Kuvvetlerine teslim edildi.

1939- Albert Einstein, ABD Başkanı Roosevelt'e, atom bombası konusuna dikkatini çekmek için yazdığı ünlü mektubunu kaleme aldı.

1948- BM Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Ulusal Komisyonu kuruldu.

1963- Fransız şarkıcı Edith Piaf ve Fransız yazar ve ozan Jean Cocteau öldü.

1968- Apollo 7, ilk görevini astronotlar Wally Schirra, Donn Fulton Eisele ve R. Walter Cunningham ile başarıyla gerçekleştirdi.

1972- Milli Selamet Partisi (MSP) kuruldu.

1976- Çin'de, aralarında Mao Zedong'un eşi Çiang Çing'in de bulunduğu dört politbüro üyesi darbe yapmayı planladıkları gerekçesiyle tutuklandı.

1977- Fransız deniz bilimcisi Kaptan Cousteau, ünlü teknesi Calypso ile İstanbul'a geldi.

1979- Gazeteci Abdi İpekçi cinayeti zanlısı Mehmet Ali Ağca'nın yargılanmasına başlandı.

1980- Yönetmen Ali Özgentürk'ün "Hazal" filmi, 29. Uluslararası Mannheim Film Festivali'nde üç ödül aldı.

1980- Uzay istasyonu Salyut 6'da 185 gün kalarak rekor kıran Sovyet kozmonotlar dünyaya döndü.

1981- Erden Kıral'ın yönettiği "Bereketli Topraklar Üzerinde" filmi, Avrupa Film Festivali'nde birinci oldu.

1984- Avrupa Parlamentosu, Türkiye-Avrupa Ekonomik Topluluğu Karma Parlamento Komisyonunun yeniden kurulmasına karar verdi, fiili çalışmayı askıya aldı.

1984- "Challenger" ile uzaya çıkan astronot Kathy Sullivan, uzayda yürüyen ilk Amerikalı kadın oldu.

1987- 12 Eylül'de kapatılan Türkiye İşçi Partisinin son genel başkanı sosyolog Behice Boran, 77 yaşında vefat etti.

1999- "Yılanların Öcü", "Onuncu Köy" ve "Amerikan Sargısı'nın" yazarı Fakir Baykurt, Almanya'da hayatını kaybetti.

2005- Ünlü şair ve yazar Attila İlhan, yaşama veda etti.

2009- Türk sinemasının usta yönetmenlerinden Halit Refiğ vefat etti.

2011- Ukrayna'daki Turuncu Devrim'in simge ismi ve eski Başbakanı Yulya Timoşenko, ülkesini Rusya ile yaptığı gaz anlaşmasında zarara uğrattığı gerekçesiyle 7 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

2013- Makedonya'nın başkenti Üsküp'e bağlı Çayır Belediyesinde Türkçe resmi dil olarak kabul edildi.

2016- Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde dini, kültürel ve siyasi baskı uygulandığını savunduğu için "bölücülük" suçlamasıyla müebbet hapisle cezalandırılan Uygur Türkü ekonomist İlham Tohti'ye, İsviçre'de insan hakları ödülü verildi.

2018- Fener Rum Patrikhanesi Ukrayna Ortodoks Kilisesi'nin Moskova'daki Rus Ortodoks Kilisesi'nden ayrılma talebini kabul etti.

12 Ekim

1492- Cenovalı denizci Kristof Kolomb, karaya ayak bastı. Buraya "Aziz Kurtarıcı" anlamına gelen "San Salvador" adını verdi.

1579- Sadrazam Sokullu Mehmet Paşa, bir Boşnak tarafından sarayında öldürüldü.

1926- Lotus davasına ait Türk-Fransız karar anlaşmazlığı, Cenevre Uluslararası Mahkemesine götürüldü.

1935- Ünlü İtalyan tenor Luciano Pavarotti doğdu.

1956- "Otuz Beş Yaş" şairi Cahit Sıtkı Tarancı, tedavi gördüğü Viyana'da 46 yaşında öldü.

1958- Başbakan Adnan Menderes yurttaşlardan "Vatan Cephesi" kurmalarını istedi.

1964- James Bond'un yaratıcısı İngiliz yazar Ian Fleming hayatını kaybetti.

1984- IRA, Margaret Thatcher'in kaldığı otele bomba attı. Thatcher kurtuldu, 5 kişi öldü.

1987- Türkiye Cumhuriyeti'nin altıncı Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk, 84 yaşında vefat etti.

1991- Sovyetler Birliği Başkanı Gorbaçov ile diğer cumhuriyet liderlerinin bir araya geldiği Devlet Konseyi toplantısında, KGB'nin lağvedilmesi kararı alındı.

2004- İslami Cemiyet ve Cemaatleri Birliğinin yöneticisi Metin Kaplan, gözaltına alındığı Almanya'dan özel uçakla Türkiye'ye getirilerek, cezaevine konuldu.

2006- Fransa Ulusal Meclisinin sözde Ermeni soykırımının inkarının suç sayılmasına ilişkin yasa teklifini kabul etmesi tepkilere neden oldu.

2007- Nobel Barış Ödülü, küresel ısınmaya karşı mücadelesiyle son dönemde öne çıkan eski ABD Başkan Yardımcısı Al Gore ve BM Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli'ne (IPCC) verildi.

2008- Gazeteci, spiker, radyo televizyon alanındaki ilk devlet sanatçısı Nedret Selçuker, İstanbul'da yaşamını yitirdi.

2011- 48. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali kapsamında, "Geç Gelen Altın Portakallar" ödül töreni yapıldı, 1980 askeri darbesi nedeniyle yapılamayan festivalin ödülleri dağıtıldı.

2012- Nobel Barış Ödülü'ne Avrupa Birliği layık görüldü.

2015- Usta oyuncu, komedyen Levent Kırca, 67 yaşında İstanbul'da tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti.

2017- Üniversiteye Giriş Sınavının adı "Yükseköğretim Kurumları Sınavı" olarak değiştirildi.

2017- ABD, UNESCO'dan, örgütün "İsrail karşıtı tutumunu" gerekçe göstererek çekilme kararı aldı.

13 Ekim

1911- İtalyanlar Derne'yi işgal etti.

1914- Garrett Morgan gaz maskesini icat etti ve patentini aldı.

1921- TBMM Hükümeti ile Kafkas Cumhuriyetleri (Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan) arasında Kars Antlaşması imzalandı.

1923- TBMM'de, Ankara'nın hükümet merkezi olması kararlaştırıldı.

1955- Suna Kan, Viotti Keman Yarışmasında birinci oldu. Yarışma, ünlü İtalyan kemancı Giovanni Battista Viotti adına düzenlenmişti.

1968- Avustralya'ya ilk Türk işçi kafilesi hareket etti.

1973- "Halikarnas Balıkçısı" Cevat Şakir Kabaağaçlı, 87 yaşında vefat etti.

1983- 12 Eylül 1980'den sonra oluşturulan Danışma Meclisinin görevi sona erdi.

1986- Tiyatro sanatçısı Kamran Yüce, 60 yaşında trafik kazasında öldü.

1994- Mali Polis, Halil Bezmen'e ait trilyonlarca lira değerindeki antika, tarihi eser ve tabloyu, ABD'ye kaçırılmak üzereyken ele geçirdi.

1995- Prag'daki Dünya Grekoromen Güreş Şampiyonası'nda, 82 kiloda Hamza Yerlikaya Dünya Şampiyonu oldu.

1995- İngiliz fizikçi Joseph Rotblat ve içinde bulunduğu anti nükleer grup, Nobel Barış Ödülü'nü aldı.

1996- Radikal gazetesi yayın hayatına başladı.

1999- Gazeteci, sinema ve tiyatro yazarı Mahmut Tali Öngören vefat etti.

2005- Barış Harekatı öncesi yıllarda Kıbrıs'ta beş yıl gizli Türk Mukavemet Teşkilatını yöneten "Bozkurt" kod adlı emekli Tuğgeneral Kenan Çoygun, 81 yaşında Ankara'da yaşamını yitirdi.

2006- Anayasa değişikliğiyle milletvekili seçilme yaşı 25'e indirildi.

2012- Türkiye'den KKTC'ye yıllık 75 milyon metreküp içme ve sulama suyu taşıyacak KKTC Su Temin Projesi'nin su geçişi ve kara yapılarının temeli, Mersin'in Anamur ilçesinde atıldı.

2013- Hindistan'ın Madya Pradeş eyaletindeki köprüde yaşanan izdiham nedeniyle 109 kişi hayatını kaybetti.

2015- Filistin devletinin bayrağı, Birleşmiş Milletler Cenevre Ofisi'nde de göndere çekildi.

2016- Körfez İşbirliği Konseyi, FETÖ'yü terör örgütü olarak niteleyerek, Türkiye'nin örgütle mücadelesini desteklediğini bildirdi.

2016- Bob Dylan "Amerikan müziğinde yeni şiirsel anlatım yarattığı için" Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görüldü.

14 Ekim

1808- Nizamı Cedid, Sekbanı Cedid adıyla yeniden kuruldu.

1925- Türkiye'de ilk betonarme köprü, Menderes Nehri üzerinde yapıldı.

1926- İstanbul'da ilk resmi nikah, Şehremini Muhittin Bey tarafından kıyıldı.

1944- Hitler'e suikastte rol alan Mareşal Erwin Rommel intihar etti.

1947- ABD test pilotu Chuck Yeager, ses duvarını aştı.

1973- Genel seçimler sonuçlandı. Cumhuriyet Halk Partisi 187, Adalet Partisi 148, Milli Selamet Partisi 48 milletvekilliği kazandı.

1982- Yaşar Kemal, Fransa'da Uluslararası Cino del Duca Ödülü'nü aldı.

1987- Uluslararası Atatürk Barış Ödülü, Federal Almanya Cumhurbaşkanı Richard von Weizsaecker'e verildi.

1992- Rusya'nın en korkunç seri katili Andrei Chikatilo, 52 kadın ve çocuğu öldürmek veya yaralamak suçundan mahkum edildi. Chikatilo 1994'te idam edildi.

1994- Nobel Barış Ödülü, Yaser Arafat, İzak Rabin ve Şimon Peres'e verildi.

2003- Bağdat'ta Türk Büyükelçiliği yakınında bomba yüklü araç patlatıldı. Elçilik binası zarar gördü. Saldırgan öldü, altı kişi yaralandı.

2004- Organize suç örgütü elebaşı Alaattin Çakıcı, tutuklu bulunduğu Avusturya'dan Türkiye'ye getirildi. Tutuklanan Çakıcı, Tekirdağ'da F Tipi Cezaevine konuldu.

2005- Türk sinemasının kötü adamı olarak tanınan Bilal İnci, 69 yaşında İstanbul'da hayatını kaybetti.

2006- Ünlü bestekar Prof. Dr. Selahattin İçli 83 yaşında vefat etti.

2009- Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ile Ermenistan Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan, Bursa'da oynanan Türkiye-Ermenistan 2010 Dünya Şampiyonası grup eleme futbol maçını izledi.

2011- Milli Gemi (MİLGEM) Projesi kapsamında İstanbul Tersanesi Komutanlığında inşa edilen ve 27 Eylül'de hizmete alınan Türkiye'nin ilk milli savaş gemisi "TCG Heybeliada" tanıtıldı.

2013- Irak İnsan Hakları Bakanlığı, ülke genelindeki şiddet olaylarında bir yılda 158 çocuğun hayatını kaybettiğini, 854 çocuğun yaralandığını bildirdi.

2016- Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rusya'nın Suriye'deki Himeymim Üssü'nü süresiz kullanmasını öngören anlaşmayı onayladı.

2017- Galatasaray, Süper Lig'in 8. haftasında Atiker Konyaspor ile deplasmanda oynadığı maça 11 yabancı futbolcuyla çıkarak, Türk futbol tarihinde bir ilki gerçekleştirdi.

2020 - Hollanda'da hükümet, ölümcül hastalığı bulunan 1 ila 12 yaşlarındaki çocuklara ötanazi yapılmasına izin veren planı onayladı.

15 Ekim

1917- Fransızlarca tutuklanan ve Alman gizli servisine bilgi verdiğini kabul eden Hollandalı dansçı Mata Hari (Margaretha Geertruida), askeri mahkemece yargılandıktan sonra kurşuna dizildi.

1927- Gazi Mustafa Kemal Paşa, Cumhuriyet Halk Partisi Kurultayı'nda Büyük Nutuk'u okumaya başladı.

1928- Almanya'dan hareket eden dünyanın en büyük hava gemisi Graf Zeppelin, Amerika'da New Jersey'e ulaştı. Uçuş 111 saat sürdü.

1934- Mao Zedung'a bağlı yüz bin kişilik birlik, Çin'in güneydoğusundan kuzeydoğusuna kadar sürecek 10 bin kilometrelik "Büyük Yürüyüş"e başladı.

1937- Yeni harflerle basılan ilk kağıt paralar tedavüle çıktı. Üzerinde Atatürk'ün resmi bulunan 100 liralık banknotlar 1942'de tedavülden kaldırıldı.

1958- Şair Asaf Halet Çelebi, 51 yaşında vefat etti.

1961- Uluslararası Af Örgütü Londra'da kuruldu.

1961- Yeni anayasaya göre Meclis ve Senato seçimleri yapıldı.

1964- Sovyetler Birliği lideri Nikita Kruşçev, Karadeniz kıyısında tatildeyken görevden alındı. Yerini Leonid Brejnev aldı. Aleksey Kosigin başbakan oldu.

1993- Nobel Barış Ödülü, Nelson Mandela ve Frederik de Klerk'e verildi.

2008- Şair Fazıl Hüsnü Dağlarca, İstanbul'da vefat etti.

2013- Filipinler'in orta kesiminde meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki depremde 144 kişi öldü, 291 kişi yaralandı.

2016- ABD Ulaştırma Bakanlığı, bataryası alev aldığı tespit edilen Samsung'un Galaxy Note 7 model akıllı telefonlarının uçaklara alınmasını yasakladı.

2017- Kırgızistan'da cumhurbaşkanı seçimlerini Sosyal Demokrat Parti'nin adayı Sooronbay Ceenbekov kazandı.

2018- Gazeteci Cemal Kaşıkçı'nın Suudi Arabistan'ın İstanbul Başkonsolosluğu'nda kaybolmasıyla ilgili Türk yetkililer başkonsolosluk binasında inceleme yaptı.

16 Ekim

1793- Fransa Kraliçesi Marie Antoinette giyotinle idam edildi.

1924- Topkapı Sarayı müze olarak ziyarete açıldı.

1940- Varşova gettosu Nazi SS birlikleri tarafından kuruldu.

1964- Çin, ilk atom bombasını patlatarak dünyanın dördüncü nükleer gücü oldu.

1966- Türkiye-Sovyetler Birliği milli futbol karşılaşmasını Türkiye 2-0 kazandı.

1970- Enver Sedat, Mısır Devlet Başkanı oldu.

1981- Isparta Cezaevinden izinli çıkan Yılmaz Güney'in yurt dışına kaçtığı anlaşıldı.

1990- Sovyetler Birliği Cumhurbaşkanı Mihail Gorbaçov, serbest piyasa ekonomisine geçileceğini açıkladı.

2004- MKE'ye bağlı Çankırı Silah Fabrikasında Türkiye'nin ilk bomba atar silahı üretilmeye başlandı.

2007- TBMM Başkanvekili Güldal Mumcu, TBMM Genel Kurulunda, 34 yıl aradan sonra ilk kez bir kadın milletvekili olarak Meclisi yönetti.

2007- Brezilyalı ve Arjantinli paleontologlar, Arjantin'in Patagonya bölgesinde, 88 milyon yıl önce yaşamış, 32 ila 34 metre boyunda şimdiye kadar bilinmeyen bir türde dev bir otobur dinozorun fosilini bulduklarını açıkladı.

2013- Güney Asya ülkelerinden Laos'ta iç hatlar seferini yapan bir yolcu uçağının düşmesi sonucu 44 kişi öldü.

2015 - Türk sinemasında birçok önemli filme imza atan Memduh Ün, 95 yaşında hayatını kaybetti.

2015- Türkiye'nin 7. haberleşme uydusu Türksat 4B, Kazakistan'daki Baykonur Uzay Üssü'nden başarıyla uzaya gönderildi.

2016- Milli motosikletçi Kenan Sofuoğlu, Dünya Supersport Şampiyonası'nın İspanya'daki 11. ayağını kazanırken en yakın takipçisi Randy Krummenacher'in yarış dışı kalmasıyla şampiyonluğunu ilan etti.

2017- Irak merkezi hükümetine bağlı güvenlik güçleri, Kerkük'teki askeri üs ve petrol kuyularını almak üzere başlattığı operasyonla Kerkük'ün tamamını kontrol altına aldı.

2017- Bilim insanları iki nötron yıldızının çarpışmasıyla oluşan katalizmik patlamada uzaya altın ve gümüş gibi değerli metallerin yayıldığını tespit etti.

2018- Cumhuriyet gazetesi yönetici ve yazarları hakkında açılan ve karara bağlanan davada firari oldukları için dosyaları ayrılan eski genel yayın yönetmeni Can Dündar ve İlhan Tanır hakkında kırmızı bülten çıkarılmasına hükmedildi.

2019- Eski Turizm ve Tanıtma Bakanı, eski CHP milletvekili ve Basın Konseyi Yüksek Kurulu Üyesi Orhan Birgit 92 yaşında hayata veda etti.

17 Ekim

1448- II. Kosova Savaşı başladı.

1849- Polonyalı besteci ve piyanist Frederick Chopin öldü.

1929- Nadir Han, Afganistan Kralı oldu.

1933- Albert Einstein, Nazi Almanyası'ndan göçmen olarak Amerika'ya geldi.

1938- Hastalığı iyice artan ve karın bölgesinde su toplanmaya başlayan Mustafa Kemal Atatürk, ilk ağır komaya girdi. Atatürk'e konulan teşhis sirozdu. Atatürk'ün sağlığıyla ilgili ilk resmi tebliğ de bu tarihte yayımlandı.

1945- Juan Peron, Arjantin Devlet Başkanı oldu.

1950- Kore'ye giden ilk Türk birliği, Pusan Limanı'nda sevgi gösterileriyle karşılandı.

1951- Türkiye'nin NATO'ya katılmasıyla ilgili protokol Londra'da imzalandı.

1956- Türkiye, ilk şeker ihracatını gerçekleştirdi.

1961- Paris polisi çok sayıda Cezayirli göstericiyi öldürdü ve bazılarını Sen Nehri'ne attı.

1962- Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel, siyasi Af Kanunu'nu imzaladı. 258 Yassıada hükümlüsünün tahliyesine başlandı.

1972- Türkiye İşçi Partisi davası sonuçlandı, 21 sanığa ağır hapis cezası verildi. Genel Başkan Behice Boran 15 yıla mahkum edildi.

1975- BM, siyonizmin "ırkçılığın bir biçimi" olduğu kararını aldı.

2007- Avrupa Konseyi tarafından, Abdullah Oğuz'un yönettiği, Zülfü Livaneli'nin romanından uyarlanan "Mutluluk" filmine "İnsan Hakları Ödülü" verildi.

2008- Türkiye, Batı Avrupa Bölgesi'nden aday olduğu 2009-2010 dönemi BM Güvenlik Konseyi (BMGK) geçici üyeliği seçimlerinde, Batı Avrupa grubunda 1. turda üçte iki çoğunluğu alarak 151 oyla BMGK'nin geçici üyesi oldu.

2013- BM Genel Kurulunda yapılan oylamada Nijerya, Çad, Litvanya, Suudi Arabistan ve Şili, BM Güvenlik Konseyi'nin 2014-2015 dönemi geçici üyeleri seçildi.

2015- Kazakistan'daki Baykonur Uzay Üssü'nden fırlatılan Türksat 4B uydusundan ilk sinyal, Türkiye saatiyle 09.01'de İtalya'nın Fucino yer istasyonundan alındı.

2016- Irak Başbakanı Haydar el-İbadi Musul'u DEAŞ'tan kurtarma operasyonunun başladığını açıkladı. Peşmerge güçleri, Hazır Cephesi'nde 7 köyü örgütten geri aldı.

2017- Terör örgütü PKK/PYD, Suriye'de DEAŞ'ın kalesi olarak bilinen Rakka'nın tamamını ABD destekli operasyonla ele geçirdi.

2018- Şair-yazar Bahaettin Karakoç, Kahramanmaraş'ta tedavi gördüğü hastanede 88 yaşında hayatını kaybetti.

2018- Duayen foto muhabiri Ara Güler, İstanbul'da tedavi gördüğü hastanede 90 yaşında yaşamını yitirdi.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığından yapılan açıklamaya göre, Cumhurbaşkanı Erdoğan, 26 Eylül Türk Dil Bayramı dolayısıyla mesaj yayımladı. Mesajında, "Hayatı, maddi ve manevi dünyamızı anlamlandırdığımız Türkçemiz, dünyanın en kadim, en yaygın dillerinden biri olarak en büyük zenginliklerimizdendir." vurgusu yapan Erdoğan, dünyanın sayılı dilleri arasında yer alan Türk dilinin, milli ruhun oluşmasında, milli kimliğin kazanılmasında ve yaşatılmasında temel bir unsur olageldiğini belirtti.

Erdoğan, mesajında şunları kaydetti:

"Dilimizin tüm zenginliklerini kucaklayan bir anlayışla Türkçemize sahip çıkmanın hayati önemi haizdir. Yaşayan bir varlık olan dilimizi beslemek, korumak ve geliştirmek için Türkçemizin kullanımına özen göstermeyi sürdürmeliyiz. Teknolojinin hızla ilerlediği, dijitalleşmenin hayatın her alanına sirayet ettiği bir dünyada, dilimizi tüm özgünlüğüyle muhafaza etmeliyiz. Türkçenin sanat, edebiyat, bilim ve eğitim dili olarak kullanımının yanı sıra dilimizin zenginliğini ve derinliğini ihtiva eden sözlü ve yazılı eserlerin üretimi, zengin dil mirasımızı gelecek nesillere aktarmanın ve Türkçemizin itibarını yükseltmenin önemli bir adımı olacaktır."

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Yunus Emre'den Köroğlu'na, Yahya Kemal'den Necip Fazıl'a, Aşık Veysel'den Neşet Ertaş'a, Türkçenin güzelliklerinin ulaşmasına vesile olan tüm söz ustalarını, gönül erlerini, kalem ve kelam erbabını minnetle yad ederek "Türk Dil Bayramı'nın, Türkçemizin yaşatılması, gelecek nesillere tüm özgünlüğü ve derinliğiyle aktarılması için bir vesile olmasını diliyor, tüm vatandaşlarımı en kalbi duygularımla selamlıyorum." ifadelerini kullandı.

Kanada’da son şüpheli Nazi savaş suçlusu olduğuna inanılan ve Nazi mangasında tercümanlık görevini üstlenmiş Helmut Oberlander, Ontario eyaletinin Waterloo kentinde yaşadığı evinde 97 yaşında hayatını kaybetti. Oberlander'ın ailesi yerel basına yaptığı açıklamada, eski bir gayrimenkul müteahhidi Oberlander'ın ailesine bağlı ve toplum bilincine sahip bir kişi olduğunu kaydetti. Ölümünün ardından Oberlander, Nazi dönemi suçlarına karıştığı iddia edilen, fakat hükümetin sınır dışı etme işlemlerini tamamlayamadan hayatını kaybeden 12 Kanadalıdan sonuncusu oldu.

Kanada hükümeti, Oberlander'ı 3 kez sınır dışı etmeye çalışmıştı

Ukrayna'da doğan Oberlander, 1954'te Kanada'ya göç ettikten sonra 1960 yılında Kanada vatandaşı olmuştu. Kanada hükümeti ise, Oberlander’ın vatandaşlığını iptal etmiş ve 1995'ten bu yana kendisini 3 kez sınır dışı etmeye çalışmıştı. Kanada hükümeti, Oberlander’ın vatandaşlık için ilk başvuruda bulunduğunda işgal altındaki doğu topraklarında Alman ordusunun cephe hattının arkasında faaliyet gösteren ve çoğunluğu Yahudi olan 2 milyondan fazla kişinin ölümünden sorumlu tutulan Einsatzkommando güçlerine destek olduğunu bilerek gizlediğini ifade etmişti.

Sınır dışı edilmek istenen Oberlander ise, her seferinde temyize gitmiş ve mahkeme temyizlerinde, Almanlar için çalışmaktan başka bir seçeneği olmadığını ve itaatsizlik etmesi halinde en ağır cezalara maruz kalacağını iddia etmişti. Oberlander, 17 yaşında zorla askere alındığını, vahşete katılmadığını ve Nazi ölüm mangasında sadece tercümanlık görevi üstlendiğini aktarmıştı. Ayrıca Oberlander, 2000 yılında yaptığı bir açıklamada, ne olursa olsun mücadele edeceğini ve asla vazgeçmeyeceğini kaydetmişti.

Aydınlı çiftçi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Menderes, siyasete 1930'da, Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın bir kolunu organize ederek başladı. Partinin kendini feshetmesinden sonra CHP'ye geçen Menderes, 1931 seçimlerinde Aydın milletvekili seçildi.

İsmet İnönü ile "Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu" görüşmeleri sırasında görüş ayrılığına düşen Menderes, parti içi muhalefetten dolayı 1945 yılında CHP'den ihraç edildi.

Adnan Menderes, CHP'den birlikte ihraç edildikleri arkadaşları Celal Bayar, Fuad Köprülü ve Refik Koraltan ile 7 Aralık 1945'te Demokrat Parti'yi (DP) kurdu.

DP, 14 Mayıs 1950'deki seçimlerde büyük bir başarıya imza atarak yüzde 52,7 oyla 420 milletvekili çıkardı. CHP ise aynı seçimde yüzde 39,4 oy ile 63 milletvekili çıkarabildi.

TBMM Başkanlığına Refik Koraltan, Cumhurbaşkanlığına DP Genel Başkanı Celal Bayar seçilirken yeni hükümet ise Adnan Menderes başbakanlığında kurularak 22 Mayıs'ta göreve başladı. Köprülü, bu kabinede dışişleri bakanı oldu.

- Ezan aslına döndürüldü

Adnan Menderes'in 10 yıllık başbakanlığı döneminde Türk iç ve dış politikasında büyük değişimler oldu.

Birinci Menderes Hükümeti'nin ilk icraatı "fazla masraf olduğu" gerekçesiyle devlete ait otomobilleri satmak oldu. Menderes döneminde paralara mevcut cumhurbaşkanının resminin basılması uygulaması kaldırıldı.

Bu uygulamayla Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk'ün resimleri tekrar paralara basılmaya başlandı.

Menderes Hükümeti, Arapça ezan okuma yasağını kaldırarak dini özgürlüklerin önünü açtı. Eğitim ve öğretim kurumlarından laiklik adına kaldırılan din eğitimi de Menderes döneminde, dördüncü sınıftan itibaren velinin isteğine bağlı olarak yeniden verilmeye başlandı.

- Kore'deki başarının NATO üyeliğindeki etkisi

Menderes Hükümeti tarafından, 25 Temmuz 1950'deki Bakanlar Kurulu toplantısında Kore'ye askeri bir kuvvet gönderilmesine karar verildi.

Türk askerinin Kore'deki başarısı Türkiye'nin NATO'ya üye olmasında etkili oldu. Türkiye tarafından NATO'ya girmek için ilk başvuru 11 Mayıs 1950'de yapılmıştı. Adnan Menderes Hükümeti döneminde ise Türkiye, 1952'de NATO'ya tam üye kabul edildi.

- Menderes'in ekonomik kalkınma atılımları

Devletin ekonomik hayata müdahalesini yoğun şekilde eleştiren Menderes, iktidara geldiği ilk günden itibaren ekonomide liberal bir politika izledi. Menderes'in politikalarıyla ekonomide kalkınma dönemine giren Türkiye'de, serbest piyasa ekonomisine geçişe hız verildi.

İthalata getirilen kısıtlamaları kaldıran Menderes hükümeti tarafından kredi faizleri düşürülerek özel sektörün daha fazla kredi kullanımı teşvik edildi. Gelen kredilerin özellikle tarım alanında kullanılması önerilirken tarımda makineleşme çalışmaları başladı.

Yabancı sermaye girişini teşvik etmek amacıyla yasal mevzuat hazırlanarak KİT'lerin özel sektöre devri öngörüldü.

Ülkede yeni sanayi tesisleri, 1954 yılında Türkiye Vakıflar Bankası kuruldu. Bu dönemde Türkiye'nin gayrisafi milli hasılası yılda ortalama yüzde 9 büyüdü.

- 1954 genel seçimlerinde ikinci büyük zafer

2 Mayıs 1954'te yapılan genel seçimlere katılım, hiçbir kanuni zorlama olmamasına rağmen yüzde 88,63 gibi oldukça yüksek oranda gerçekleşti.

DP, yüzde 56 oy oranıyla cumhuriyet tarihinin en yüksek oyunu aldı ve Meclisteki milletvekili sandalyelerinin yüzde 93'ünü kazandı.

- Darbenin ayak sesleri: "6-7 Eylül olayları"

Demokrat Parti'nin 1954'te kazandığı bu zaferin ardından, Kıbrıs'ta yaşanan sorunlar tüm ağırlığıyla hissedilmeye başlandı.

Kıbrıs konusunun müzakere edilmesi için 29 Ağustos 1955'te gerçekleştirilen Londra Konferansı'ndan, Türkiye'de yaşanan "6-7 Eylül olayları" nedeniyle bir sonuç alınamadı.

"Atatürk'ün Selanik'teki evinin bombalandığı"na ilişkin haberlerle başlayan "6-7 Eylül Olayları", sıkıyönetim ilan edilerek ancak bastırılabildi.

Olaylar bastırılana kadar İstanbul'da Rumlara ait çok sayıda kilise, okul, iş yeri yağmalandı, yakıldı. Binlerce Rum, uzun yıllardır yaşadıkları topraklardan ayrılmak zorunda kaldı.

- Düşen uçaktan yara almadan kurtuldu

Kıbrıs konusunda 11 Şubat 1959'da imzalanan Londra ve Zürih anlaşmaları ile bağımsızlık, iki toplumun ortaklığı, toplumsal alanda otonomi ve çözümün Türkiye, Yunanistan ve İngiltere tarafından garanti edilmesi ilkelerine dayandırıldı. Bu da Kıbrıs Cumhuriyeti'nin resmen 16 Ağustos 1960‘ta kurulmasını sağlayan sürecin en önemli adımı oldu. Bu süreçte Başbakan Menderes'in yanı sıra Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu etkin rol üstlendi.

17 Şubat 1959'da Kıbrıs konusunda Yunanistan'la imzalanan ikili antlaşmanın ardından üçlü görüşmeler için İngiltere'ye giden Menderes'in uçağı, Londra Gatwick Havalimanı yakınlarında alçalırken düştü. Menderes bu kazadan yara almadan kurtuldu.

DP, 27 Ekim 1957'de yapılan genel seçimlerde yüzde 9,3'lük kayıpla yüzde 47,30 oy aldı.

Menderes, seçimlerin ardından parti içinde öz eleştiriye giderek seçim sonuçlarını teşkilatın yeterince çalışmamasına, basında yer alan yalan haberlere bağladı.

- 27 Mayıs 1960 askeri darbesi

Türk Silahlı Kuvvetleri içindeki bazı general ve subayların oluşturduğu 38 kişilik Milli Birlik Komitesi, 27 Mayıs 1960'ta sabaha karşı yönetime el koydu.

Darbeciler, TBMM ve Anayasa'yı feshetti ve siyasi faaliyetleri askıya aldı. Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes, DP'li milletvekilleri, hükümet üyeleri, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Rüştü Erdelhun ile bazı üst düzey kamu görevlileri gözaltına alındı.

Adnan Menderes, aynı gün yurt gezisi kapsamında bulunduğu Kütahya'da Albay Muhsin Batur tarafından gözaltına alınarak Ankara'ya götürüldü ve daha sonra diğer tutuklu DP üyeleriyle Yassıada'da hapsedildi.

Menderes ve diğer DP üyeleri, bulundukları Yassıada'da kurulan Yüksek Adalet Divanı tarafından yargılanmaya başladı.

- Sanıklara savunma hakkı tanınmadı

Menderes ve hükümet üyelerinin yargılandığı davalar Yassıada Spor Salonu'nda görüldü.

Celal Bayar'ın "1 numaralı" sanık olduğu davada, dönemin Başbakanı Menderes ise onun yanındaki sandalyede oturdu.

Türk halkı, "demokrasi getireceğini iddia ederek demokrasiyi yargılayan" davaları "Yassıada Saati" programıyla radyodan takip etti.

Mahkeme sürecinde sanıklara kötü muamele edildiği de gündeme geldi. Darbecilerin, "Düşükler Yassıada'da" ismiyle sanıkları küçük düşürmek amacıyla çektikleri film de dönemin kabul edilemez görüntüleri arasına girdi.

Sanıkların Yassıada'ya gidişleri sırasında görüntü çekilmediği için Bayar ve Menderes'in yeniden motordan indirilerek adaya getirildikleri anlar bir kurmaca içinde çekildi. Bu süreçte Menderes başta olmak üzere hiçbir sanığa savunma hakkı tanınmadı.

Davalarda, Hakim Salim Başol'un "Anlatın, buralara cevap verin" sözleri üzerine "Arz edeyim efendim" şeklinde iddialara cevap vermeye çalışan Menderes'in sözleri hep "Kısa kes" ifadeleriyle yarım bıraktırıldı.

Beş ay sonra ilk kez hakim karşısına çıkarılan Menderes, ruh halini şu sözlerle anlattı:

"Dört-beş aydan beri tamamıyla tecrit vaziyetinde bulunuyorum ve tek bir odanın içinde ve günün 24 saatinde her saat değişen bir nöbetçi subayın nezareti altında hiç kimse ile konuşmak imkanı mevcut olmamak şartı ile yaşıyorum. Bu itibarla konuşma takatim hakikaten zaafa uğramış bulunuyor."

- Mahkeme heyeti 592 sanıktan 288'i için idam istedi

Yassıada'daki yargılamalar, 14 Ekim 1960'ta başlayıp 15 Eylül 1961'de karara bağlandı. Toplam 19 dosyada toplanan davalar "anayasayı ihlal" davasıyla birleştirildi.

Tutuklular "vatana ihanet, Meclis iç tüzüğünün değiştirilmesi, Kırşehir'in ilçe yapılması, CHP’nin mallarına el koymak"tan suçlu bulundu. Yassıada duruşmalarında 6-7 Eylül olaylarından da DP sorumlu tutuldu.

592 sanıktan 288'i için idam istendi. Kararı açıklayan Yüksek Adalet Divanı, 15 sanığı idam cezasına çarptırdı.

Eski Cumhurbaşkanı Celal Bayar, eski Başbakan Adnan Menderes, eski Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu, eski Maliye Bakanı Hasan Polatkan'ın idam kararları oy birliğiyle alındı.

Eski TBMM Başkanı Refik Koraltan, eski TBMM Başkanvekilleri Agah Erozsan, İbrahim Kirazoğlu, eski Tahkikat Komisyonu Başkanı Ahmet Hamdi Sancar, eski Tahkikat Komisyonu üyeleri Nusret Kirişçioğlu, Bahadır Dülger, eski bakan Emin Kalafat, eski milletvekilleri Baha Akşit, Osman Kavrakoğlu, Zeki Erataman ile eski Genelkurmay Başkanı Rüştü Erdelhun hakkındaki idam kararları ise oy çokluğuyla alındı.

- Bazı isimler affedildi

Aralarında eski bakan, eski milletvekilleri, Tahkikat Komisyonu üyeleri, İstanbul Valisi ile İstanbul Belediye Başkanının da bulunduğu 31 sanık hakkında ise müebbet hapis cezası verildi. Sanıklardan 92'si 6 yıl ile 20 yıl arasında ağır hapis, 94'ü 5 yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı. Bazı sanıklar kısa süreli hapis cezasına çarptırılırken bazıları beraat etti. 



Birçok yabancı ülke lideri, idamların durdurulması için Cemal Gürsel başkanlığındaki Milli Birlik Komitesi'ne defalarca çağrıda bulundu. Bunun üzerine Komite, Celal Bayar, Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu dışındakilerin idam cezasını affetti. Celal Bayar'ın cezası yaş haddi nedeniyle ömür boyu hapse çevrildi.

- Beyaz gömlek giydirildi

Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan, 16 Eylül 1961'de sabaha karşı idam edildi.

Menderes ise 17 Eylül 1961'de sağlık muayenesini yapan doktor heyetinden "sağlam" raporu alınmasının ardından, İmralı Adası'na götürüldü.

İlk durak, komutanın odası oldu. İdam kararı yüzüne okundu. Menderes’in dilinden "Allah milletimize zeval vermesin." cümlesi döküldü. İdam sehpasına gitmeden önce din görevlisi ile birkaç dakika konuştu. Ardından beyaz gömlek giydirildi.

- Son sözü "devletim ve milletime ebedi saadetler dilerim"

Menderes'in idam sehpasına çıkarıldıktan sonraki son sözleri, "Hayata veda etmek üzere olduğum şu anda devletim ve milletime ebedi saadetler dilerim. Bu anda karımı ve çocuklarımı şefkatle anıyorum..." oldu.

Menderes, 17 Eylül'de saat 13.21'de İmralı Adası'nda idam edildi.

"Yeter söz milletindir." diyerek çıktığı siyaset yolunda güçlü Türkiye hayalini, politikaları ve kalkınma atılımlarıyla gerçekleştirmeye çalışan Menderes ve arkadaşları "demokrasi şehidi" olarak tarihine geçti.

- TBMM itibarlarını iade etti

TBMM tarafından 11 Nisan 1990'da kabul edilen bir kanunla Adnan Menderes ve onunla birlikte idam edilen arkadaşlarının itibarları iade edildi.

Aynı kanun uyarınca Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu'nun naaşı, 17 Eylül 1990'da İmralı'dan alınarak devlet töreniyle İstanbul Vatan Caddesi'nde yaptırılan anıt mezara taşındı.

- Yassıada'nın tarihi 61 yıl sonra değişti

Cumhuriyet tarihinin en karanlık dönemlerinden birine ev sahipliği yapan, ismi "yassı", namı "yaslı" ada, Demokrasi ve Özgürlükler Adası olarak yeniden doğdu.

Yassıada'nın ismi 2013'te "Demokrasi ve Özgürlükler Adası" olarak değiştirildi. 2015'te de yeniden düzenleme faaliyetlerine başlanarak, kültür ve kongre merkezi haline getirilmesine karar verildi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatıyla başlatılan proje kapsamında, 27 Mayıs 1960 askeri darbesinin zulmüne uğrayan Demokrat Partili 592 siyasetçinin 15 ay boyunca hücrelerde ve zindanlarda tutulduğu Yassıada'nın tarihi 60 yıl sonra "Demokrasi ve Özgürlükler Adası"na dönüştü.

Demokrasi ve Özgürlükler Adası, 27 Mayıs 1960 darbesinin 60. yılında Yassıada; demokrasi ve milli iradeyi yansıtacak müze, kütüphane, konferans salonu ve Demokrasi Feneri gibi birçok sembol yapıyla yenilenerek özel bir törenle halka açıldı.

Türkiye'nin demokrasi ve siyasi tarihinin utanç vesikaları olan darbe, tutuklamalar ve yargılamalar ülkenin genç nesillerine öğretilerek, Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu'nun aziz hatıralarının yaşatılması için adada darbe yargılamalarına sahne olan spor salonu 27 Mayıs Müzesi'ne dönüştürüldü.

Adadaki yapılardan biri de dünyanın demokrasi tecrübesi ve insan hakları tarihinin aktarıldığı Demokrasi ve Özgürlükler Müzesi olarak değerlendirildi. Kütüphanesi ve sergi alanlarıyla birlikte ada, tam anlamıyla bir açık hava müzesi olarak tasarlandı.

Adada uluslararası alanda üst düzey katılımcıların da misafir edilebileceği dikkate alınarak 123 odalı kongre oteli, her türlü toplantıya ev sahipliği yapabilecek 500 kişilik kongre merkezinin yanı sıra cami, anıt ve park ile meydanlar da inşa edildi.

- Yassıada yargılamalarının hukuki dayanağı kaldırıldı

TBMM Başkanı Mustafa Şentop'un ilk imza sahibi olduğu, AK Parti ve MHP milletvekillerinin imzasını taşıyan, 1924 Tarih ve 491 Sayılı Teşkilatı Esasiye Kanunu'nun Bazı Hükümlerinin Kaldırılması ve Bazı Hükümlerinin Değiştirilmesi Hakkında Geçici Kanun'un Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılması ve Neden Olunan Mağduriyetlerin Giderilmesi Hakkında Kanun Teklifi, 23 Haziran'da Mecliste oy birliğiyle kabul edildi.

Söz konusu kanunla Yüksek Adalet Divanı'nın kullandığı yetkilerin hukuki dayanağını oluşturan ve halen yürürlükte bulunan kanun hükümleri geçmişe dönük yürürlükten kaldırıldı.

Yeni dava yolu öngörülerek Yüksek Adalet Divanı'nın kuruluşuna ve yetkilerine ilişkin kanun hükümlerinin yürürlükten kaldırılmasıyla hükümsüz hale gelen kararlardan kaynaklanan zararların tazminine imkan sağlandı ve kararlarının adli sicil ve her türlü arşiv kayıtları silindi.

- Türk siyasetinin çalışkan ismi: Hasan Polatkan

27 Mayıs 1960 darbesinin ardından dönemin Başbakanı Adnan Menderes ve Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ile idam edilen Maliye Bakanı Hasan Polatkan, çalışkanlığı ve başarılı icraatıyla ön plana çıkan bir isimdi.

Polatkan'ın yargılandığı duruşmaların başsavcısı Altay Ömer Egesel 22 yıl sonra "Polatkan'a yazık oldu" ifadelerini kullanırken, eşi Mutahhare Polatkan ise "Bu kadar kendini işine veren bir insanı asacağına, bırak bu memlekette çalışsın. Ne zihniyet ne şahsi kısmet ne talih...Biz böyle gümbürtüye gittik." değerlendirmesini yapmıştı.

Genç yaşında başarıları ve çalışkanlığıyla çevresinin takdirini kazanan Polatkan, 1. Dünya Savaşı yıllarında 1915'te Eskişehir'de dünyaya geldi.

Kurtuluş Savaşı döneminde yokluk ve sıkıntı dönemlerinde zor şartlar altında eğitimini sürdüren Polatkan, evde ve iş yerlerinde elektriğin olmadığı bu dönemde Eskişehir'de sokak lambalarının altında kitap okurdu.

Hasan Polatkan, eğitim aldığı okulları birincilikle bitirdi. Okul yıllarında ticari, iktisadi konuları içeren yayınlara ilgi duyan Polatkan'ın Türkiye ekonomisi hakkındaki görüşlerinin netleşmesi de bu döneme denk geldi.

Temmuz 1946'da yapılan seçimlerde Eskişehir'den Demokrat Parti adayı olarak milletvekili seçilen Polatkan, Eskişehir'in Kırım Tatarlarından Seyit Çiftkurt'un kızı Mutahhare Hanım'la 1949 yılında evlendi. Evliliğinden Sema ve Nilgün adında iki kız çocuğu olan Polatkan'ın en büyük özelliklerinden biri de ailesine düşkünlüğüydü.

Polatkan, Mayıs 1950 seçimlerinde yine Eskişehir'den Demokrat Parti milletvekili seçilirken, birinci Adnan Menderes hükümetinde Çalışma Bakanı olarak görev aldı.

İstifa eden Halil Ayan'ın yerine Maliye Bakanlığına getirilen Polatkan, ikinci ve üçüncü Adnan Menderes hükümetlerinde de bu görevi yürüttü.

Polatkan, Aralık 1955'te bu görevden istifa ederken, bir sene sonra Aralık 1956'da tekrar Maliye Bakanlığına getirildi. 27 Ekim 1957'de yapılan genel seçimlerde Eskişehir'den dördüncü defa Demokrat Parti milletvekili seçilen Polatkan, askeri darbeye kadar bu görevini sürdürdü.

- "Kabinenin en sağlam vekillerinden biri"

Dönemin muhalif yazarlarından Metin Toker'in yönetimindeki Akis dergisinin 1 Ocak 1955 tarihli sayısında Hasan Polatkan için şu ifadeler kullanılıyordu:

"Hasan Polatkan bir çalışkan vekildir. Çok zaman saat sekizde (aksam ve sabah) onu makamında bulmak kabildir. Demokrat Parti iktidarının bütçesini derleyip toplamak o kadar kolay olmasa gerek... Polatkan bunu muvaffakiyetle yaptığı için kabinenin en sağlam vekillerinden biridir ve sarsılması için hiç ama hiçbir sebep mevcut değildir. Türkiye'ye denk bir bütçe hediye eden ilk kabinenin Maliye Vekili olması kendisine daima şeref verecektir."

- İşçi ve çiftçiler için emek verdi

Polatkan, siyasi hayatı boyunca çiftçiler ve işçiler için birçok yeniliğin yolunu açtı.

Ülkesini ve insanını her yönden iyi tanıyan Polatkan, Tarım Bakanlığının bütçesi için "Nüfusunun yüzde 81'i çiftçi olan bir memlekette Tarım Bakanlığına ayrılan para, Emniyet Umum Müdürlüğüne ayrılan paradan daha az olacak olursa bu, hakikaten üzülmeye değer bir noktadır." değerlendirmesinde bulunmuştu.

Polatkan işçilerin sağlık ve giyim şartlarının iyileştirilmesi için de yoğun çaba sarf etti.

- İdama giden süreç

Hasan Polatkan, Başbakan Menderes'le 26 Mayıs 1960'ta Eskişehir'deki programlara katılırken, askeri darbenin yönetime el koyduğunu sabah saatlerinde eşi Mutahhare Polatkan'dan öğrendi.

Menderes'le birlikte Kütahya'ya geçen Polatkan, burada ihtilal kuvvetleri tarafından tutuklanarak Ankara Harp Okuluna sevk edildi. Polatkan, burada bir süre bekletildikten sonra diğer Demokrat Partililerle birlikte Yassıada'ya gönderildi.

Bu süreçte işkenceye de maruz kalan Polatkan'ın ailesi, ziyaretleri sırasında onun elinin üzerinde sigara yanıkları olduğunu gördü.

Yassıada'daki kötü muamelelere dayanamayan Polatkan'ın bir askere "Bizi öldürecekseniz hemen öldürün ama lütfen bu hakaretleri durdurun. Artık tahammül edemiyorum." feryadında bulunduğu ailesi tarafından dile getirildi.

Polatkan, 14 Ekim 1960'ta başlayan duruşmalarda "Ali İpar, Barbara, Ankara ve İstanbul Olayları, Anayasayı İhlal ile Vinileks" dosyalarından yargılandı. Uzun yargılamalar sonrası suçlu bulunan Polatkan, 15 Eylül 1961'de idam edileceğini öğrendi.

- Yargılanmasına sebep olan kanunun altında imzası olanlar yargılanmadı

"CHP Mallarının Yasayla Hazine'ye Aktarılması Davası" sanıklarından Polatkan, son savunmasında, "CHP Mallarının Hazine'ye İadesi Kanunu"nun altında imzası olan ancak daha sonra Demokrat Partiden istifa eden vekiller yerine kendisinin neden bu kanundan dolayı yargılandığını sorarak yargılamadaki usulsüzlüğe dikkati çekmişti.

Polatkan, 2 Ağustos 1961 tarihli son savunmasında Yassıada'da neden yargılandıklarının asıl sebebini şöyle açıklamıştı:

"Diktaya gidiş vehmine ve isnadına delil olarak gösterilen CHP Mallarının Hazine'ye İadesi Kanunu'nu teklif eden, Meclis kürsüsünde müdafaasını yapan bazı mebuslar bugün bu davanın müsebbiplerinden olan CHP safında bulunduğu için suçlular arasında görünmüyor. 1950'den 28 Nisan 1960 tarihine kadar 10 yıl mebusluk yapan ve 27 Mayıs'tan bir ay önce istifa edenler de suçlular arasında değil. O halde itham edilmemizin, suçlu görülmemizin hakiki sebebini diktaya gidişe delil diye gösterilen bazı kanunları kabul etmek değil, 27 Mayıs 1960 günü Demokrat Parti iktidarının kadrosu veya hükümeti içinde bulunmuş olmamız teşkil ediyor."

- Polatkan'ın son sözleri

16 Eylül 1961'de sabaha karşı gerçekleşen infazdan önce yanına gelenler arasında bulunan hemşehrisi bir üsteğmenle konuşan Polatkan'ın son sözleri ise "Karıma ve çocuklarıma söyleyin, suçsuzum. Allah'a ve vicdanıma güveniyorum. Aynı sözleri anneme ve kardeşlerime de söyleyin." oldu.

Darağacına getirilen Polatkan, sandalyenin üzerine çıkarılıp boynuna ilmek takıldığında ise "İp, gömleğimin üzerinde kalmasın." diyerek hayata gözlerini yumdu.

- Hakim sonucu söylemiş

Polatkan, Yassıada'da uzun savunmasını yaptıktan sonra idam kararı verilmeden önce hakimden "Kardeşim uzatma, sizi buraya gönderen güç cezalandırılmanızı istiyor bir an önce bitir de yemeğe gideceğiz." cevabını almıştı.

İdam sonrasında Polatkan ailesi çok zor dönemler geçirdi. Zaten yaşlı olan annesi Hafız Hacı Gülsüm Hanım'a oğlunun idam edildiği söylenmedi. Oğlunun Pakistan'a sürgüne gönderildiği söylenen Gülsüm Hanım, oğlunun idam edildiğini öğrenmeden hayata gözlerini yumdu.

- 22 yıl sonra gelen acı itiraf

Yassıada duruşmalarının Başsavcısı Altay Ömer Egesel, 27 Mayıs 1960 askeri darbesinden 22 yıl sonra 17 Eylül 1982 tarihinde Tercüman gazetesine verdiği röportajda bir itirafta bulunarak "Hasan Polatkan'a yazık oldu." dedi.

Egesel verdiği röportajda şu ifadeleri kullandı:

"15 idam kararı verildi. Milli Birlik Komitesi de bunların üçü için 'evet' dedi. İdam edilmelerini istemezdim. Bana göre idam edileceklerin başında Celal Bayar gelirdi. Ve idam listesinde Hasan Polatkan en son sırada yer alırdı. Polatkan'a yazık oldu."

- Dış politikanın cesur devlet adamı: Fatin Rüştü Zorlu

Merhum Başbakan Adnan Menderes ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan ile 27 Mayıs 1960 askeri darbesinin ardından idam edilen Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu, Türk dış politikası ve Kıbrıs konusunda attığı cesur adımlarla Türkiye'nin önemli devlet adamları arasında yer aldı.

1910 yılında İstanbul'da dünyaya gelen Fatin Rüştü Zorlu, orta ve yüksek öğrenimini tamamladıktan sonra 1932 yılında Hariciye Vekaleti'ne meslek memuru olarak girdi.

Dışişleri Bakanlığı İktisat ve Ticaret Dairesine 1946 yılında Genel Müdür olan Zorlu, 1952'de NATO Daimi Delegesi olarak atandı. Zorlu, 1954 yılında çok çetin pazarlıklar yaparak NATO'dan Türk Silahlı Kuvvetlerinin ilk zırhlı tümeni için gerekli teçhizatı aldı.

Menderes'in davetiyle 1954 yılında büyükelçilik görevinden ayrılarak Demokrat Partiden (DP) aday olan Zorlu, Çanakkale'den milletvekili seçildi ve kurulan kabinede devlet bakanı ve başbakan yardımcısı olarak görev yaptı.

Zorlu, bu görevi süresince Birinci Londra Konferansı, Bağdat Paktı, Bandung Konferansı, Türkiye-Orta Doğu ve Türkiye-ABD ilişkileri gibi konularda politikanın belirlenmesinde etkin rol aldı. 1955 Bandung Konferansı'nda Türk heyetine başkanlık eden Zorlu, konferansa katılan bağlantısız ülkelere "her türlü emperyalizme karşı olmak" ilkesini kabul ettirdi.

Zorlu'nun bu tavrı sadece SSCB tarafından değil, yurt içinde de eleştirilmesine neden oldu. Zorlu, "Amerikan sözcüsü gibi davranarak bağımsızlıklarını yeni kazanan bu devletlere liderlik etme fırsatını kaçırmakla" suçlandı.

Kıbrıs konusuna büyük önem veren Zorlu, 1955 yılında Türkiye'nin Kıbrıs tezini açıkladı. 6-7 Eylül olaylarından sonra Kasım 1955'te kabineden istifa eden Zorlu, Temmuz 1957'de Basın İşlerinden Sorumlu Devlet Bakanı oldu.

Demokrat Partinin kurucularından ve Dışişleri Bakanı olan Fuad Köprülü ile hayli uzun süren bir çekişme içine giren Zorlu, 1957 seçimlerinden sonra 25 Kasım 1957'de Dışişleri Bakanlığı koltuğuna oturdu.

- Zorlu'nun girişimleriyle Ortak Pazar'a başvuruldu

Türkiye'nin ekonomik meseleleriyle de yakından ilgilenen Zorlu, ülkeye bol miktarda sermaye çekmeyi başardı. Türkiye'de 1957 yılında ciddi ekonomik sıkıntılar yaşanmasına rağmen DP tekrar iktidar oldu. Batılı müttefiklerinden istediği ölçüde yardım alamayan Türkiye, Zorlu'nun da katkısıyla SSCB'ye yöneldi.

Ortak Pazar'a üye olma konusuna önem veren Zorlu, bunun sadece ekonomik değil siyasi açıdan da getirileri olduğuna dikkati çekiyordu. Bu nedenle Yunanistan'ın başvurusundan hemen sonra Zorlu'nun girişimleriyle Türkiye, 1959'da Avrupa Birliği'nin temeli olan Ortak Pazar'a üyelik başvurusunda bulundu.

Türkiye'nin SSCB ile ivme kazanan ticari ilişkileri, Batılı müttefiklerinin tepkisine neden oldu.

- Zorlu'nun Kıbrıs için verdiği mücadele

Zorlu, Menderes tarafından 1954 seçimlerinin hemen ardından Kıbrıs sorunuyla ilgilenmek üzere görevlendirildi ve bu konuda Türkiye'ye büyük katkılar sağladı.

"Bizim Kıbrıs diye bir meselemiz yoktur." diyen dönemin Dışişleri Bakanı Fuad Köprülü'nün aksine Başbakan Yardımcısı Zorlu, Kıbrıs adasının tekrar kazanılması için büyük bir gayret gösterdi.

Kıbrıs konusunu incelemek ve politika belirlemek için bir komisyon kuran Zorlu, Kıbrıs'ın Türkiye ile bağlarını ortaya koyan belgeleri bir araya getirerek "Beyaz Kitap"ı hazırladı. Türkiye'nin Kıbrıs konusundaki haklılığının tüm dünyaya anlatılması için önemli bir kaynak olan kitap, İngilizce ve Fransızcaya çevrilerek yabancı temsilciliklere dağıtıldı.

Kıbrıs halkına büyük destek veren Zorlu, 1958 yılında Kıbrıs'ın Yunanistan'a bağlanmasını hedefleyen silahlı örgüt EOKA'nın faaliyetlerine karşı Türk Mukavemet Teşkilatının kurulmasında önemli rol oynadı. Bu mücadele, Londra ve Zürih Anlaşmalarının imzalanması, Türkiye'nin Kıbrıs üzerindeki haklarının hukuki olarak garanti altına alınmasıyla sonuçlandı. Zorlu, Türkiye'yi, Kıbrıs Türk halkının ve yeni kurulacak Kıbrıs devletinin üç garantör devletinden biri olmasını sağladı.

Dönemin Yunan Dışişleri Bakanı Evangelos Averof, 5 Aralık 1958'te Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda yapılan Kıbrıs görüşmelerini yıllar sonra 1984'te, "Davayı kaybettik, Zorlu kazandı. Kıbrıs'ın bağımsızlığa kavuşturulmasından başka çıkar yol olmadığı üzerinde mutabık kaldık." diye anlatmıştı.

Zorlu'yu Yassıada'ya götüren süreçte muhalifleri, onun Kıbrıs mücadelesindeki tavrını negatif propaganda amacıyla kullandı.

Selanik'te "Atatürk'ün evine bomba atıldığı" iddia edilen bir haberin ardından Türkiye'de 6-7 Eylül 1955 olayları yaşandı. Olaylarda, İstanbul'da azınlıklara ait çok sayıda kilise, okul, iş yeri yakıldı, yağmalandı, binlerce azınlık, uzun yıllardır yaşadıkları topraklardan ayrılmak zorunda kaldı.

O dönem kendisine husumet beslediği iddia edilen Demokrat Parti kurucularından Dışişleri Bakanı Fuad Köprülü de 27 Mayıs 1960 darbesinden sadece 8 gün sonra bir gazeteye verdiği röportajda, 6-7 Eylül olaylarıyla ilgili Fatin Rüştü Zorlu ve Menderes'i suçlayarak, "Bu müessif hadisenin baş tertipçisi ve müsebbibi bizzat Menderes'ti. Kıbrıs'ı fethetmek için bu şekilde bir yol takip etmeyi doğru bulmuştur." ifadelerini kullandı.

Atatürk'ün evinin bombalanması hadisesinin de bir tertip olduğunu ileri süren Köprülü, "Bizzat tertipçisi Menderes'tir. Kendisine bu aklı yine Kıbrıs fatihlerinden Zorlu vermiştir." iddiasında bulundu.

Bu iddialar üzerine Yassıada'da alelacele 6-7 Eylül olayları davası açıldı.

Fatin Rüştü Zorlu'yu politikalarından dolayı sert bir şekilde eleştiren ve mahkum olmasına neden olan yayınlara imza atan gazetecilerden Orhan Birgit, yıllar sonra TBMM Darbeleri Araştırma Komisyonu'nda görüşlerini anlatırken bir itirafta bulunarak, "Bugünkü Kıbrıs'ın yaradılışında isimsiz kahraman" değerlendirmesinde bulundu.

Yassıada yargılamalarında, Türkiye'yi temsilen 29 Ağustos 1955'te yapılan Londra Konferansı'na katılan Fatin Rüştü Zorlu'nun, Adnan Menderes'e gönderdiği "Kıbrıs konusunda hükümetin elinin güçlenmesi için gerekli tedbirlerin alınmasını talep ettiği" telgraf, "6-7 Eylül olaylarının hükümet tarafından tertip edildiği" iddialarına dayanak gösterildi ancak yargılamalar sırasında bahsi geçen telgraf bir türlü bulunamadı.

Zorlu duruşmalarda bu telgrafı yalanlamadı, tedbirlerden kastının diplomatik önlemler olduğunun özellikle altını çizdi ancak mahkeme heyetini ikna edemedi. Yaklaşık üç ay süren ve 5 Ocak 1961'de sona eren davada, Adnan Menderes ve Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu 6'şar yıl hapse mahkum edildi.

Savaşlardaki başarılarıyla "Çöl Aslanı" lakabını alan Muhtar, ilerlemiş yaşına rağmen İtalya'ya karşı 22 yıllık mücadelesi boyunca birçok işgal valisini mağlubiyetlerle ülkesine geri gönderdi.

İtalyan güçleri tarafından Slunta savaş esirleri kampında çıkarıldığı sözde mahkemede idama mahkum edilen Muhtar, 16 Eylül 1931'de şehit edildi.

Libya'nın dağlık bölgesi Cebel Ahdar'da 1860'larda dünyaya gelen Muhtar, eğitimini bölgede etkin Senusi Hareketi medreselerinde aldı.

Eğitiminde başarı gösteren ve hareketin önde gelen isimlerinin dikkatini çeken Muhtar, 1899 yılında Çad'da Fransızların sömürge ve misyonerlik çalışmalarına karşı silahlı mücadele verdi.

ŞEHİT ÖMER MUHTAR'IN İTALYANLARA KARŞI DİRENİŞİ...

Ömer Muhtar, Libya'da işgalci İtalyan güçleri karşısında sergilediği direnişle dünya çapında bir sembole dönüştü.

İtalya, 1911'de Libya'nın işgalini başlatarak, Trablus ve Bingazi'ye saldırdı. İtalyan kuvvetleri bölgedeki Osmanlı güçlerinden teslim olmalarını talep etti ancak Osmanlı birlikleri bunu reddederek Libya yerel savunma birlikleriyle, iç kesimlere çekilip, İtalyanlara karşı mücadele etti.

Osmanlı birlikleri, Balkan Savaşı'nın patlak vermesiyle Anadolu'ya geri dönerken, İtalyanlar Trablusgarp vilayetine bağlı, Trablus, Fizan ve Sirenayka bölgelerini ele geçirdi.

Mesleği Kur'an-ı Kerim ve İslami ilimler öğretmenliği olan Ömer Muhtar, coğrafyayı yakından tanıması ve stratejik savaş taktikleriyle İtalyanları büyük hezimete uğrattı.

Savaşlardaki başarılarıyla "Çöl Aslanı" lakabını alan Muhtar, ilerlemiş yaşına rağmen İtalya'ya karşı 22 yıllık mücadelesi boyunca birçok işgal valisini mağlubiyetle ülkesine gönderdi.

İtalya'da yönetim değişikliğinin ardından başa geçen faşist Lider Benito Mussolini, 1930 yılında bölgeye İtalyan valisi olarak General Radolfo Graziani'yi atadı.

Graziani'nin yönetimindeki İtalyan güçlerinin ulusal direnişçilere karşı askeri girişimlerinin başarısız olmasının ardından, 1931 yılında Mussolini'nin de onayıyla İtalya bölgede kanlı yeni bir taktiğe girişti.

Cebel Ahdar bölgesindeki yaklaşık 100 bin kişilik sivil yerel halk, sahil şeridindeki toplama kamplarına getirildi ve Mısır sınırı da kapatılarak, Libya direnişçilerinin destek hattı kesildi.

Muhtar'ın liderlik ettiği Senusi birlikleri mücadelesine devam etti ancak yerel halktan İtalyanlarla iş birliği yapanlar ve İtalya hava kuvvetlerinin saldırılarıyla, Muhtar, 11 Eylül 1931'de Slunta bölgesinde pusuya düşürüldü, yaralandı ve yakalandı.

İtalyan güçleri tarafından Slunta savaş esirleri kampında çıkarıldığı sözde mahkemede idama mahkum edilen Muhtar, 16 Eylül 1931'de idam edildi.

Bu törende çarşafla kapatılan genç bir kızın zincirle bağlanması ardından efelerin zinciri çözüp örtüyü açmasını gösteren görüntüler tepkiyle karşılandı.

BU PROVOKASYONLAR NE İLK NE DE SON...

Edremit İlçesi'nde gerçekleşen skandal gösteri sonrası kamuoyu büyük tepki gösterdi. 

Ancak bu provokasyonlar daha önce de Türkiye'de yaşanmıştı. Akıllara gelen oalylar dan biri de  2 Mart 1995 yılında Rize'de yaşanan olaydı.

Dönemin Rize Belediye Başkanı Şevki Yılmaz, Rize'nin kurtuluşunun 77. yıl dönümü kutlamalarında Rizeli başörtülü bir hanımın provokasyon amaçlı tören alanında karanlık eller tarafından soyundurulması üzerine , tarihe geçen " Örtüme uzanan eller kırılsın " adlı konuşmasını yapmıştı.

İşte Yılmaz'ın o konuşması:

Habervakti.com

Türk demokrasisi 27 Mayıs 1960, 12 Mart 1971'deki muhtıralarla kesintiye uğradı. Ordu, 12 Eylül 1980'de yönetime bir kez daha el koydu. Parlamento feshedildi, siyasi faaliyetler durduruldu, tüm yurtta sıkıyönetim ve sokağa çıkma yasağı ilan edildi. Milli Güvenlik Konseyi Başkanı Kenan Evren, 13 Eylül 1980'de devlet başkanlığını üstlendi.

12 Eylül dönemindeki Milli Güvenlik Konseyi üyeleri ile bu dönemde kurulan hükümetler ve Danışma Meclisi'nde görev alanların yargılanmasını önleyen Anayasa'nın geçici 15. maddesinin 12 Eylül 2010'da yapılan referandumun ardından yürürlükten kaldırılmasıyla darbecilerin yargılanmasının önü açıldı.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, referandumun ardından gelen şikayet dilekçelerini değerlendirerek, 12 Eylül sürecine ilişkin soruşturma başlattı. Savcılığın hazırladığı iddianame Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesince kabul edildi.

Askeri yönetimin hayatta kalan üyelerinden dönemin Genelkurmay Başkanı, 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren ile dönemin Hava Kuvvetleri Komutanı emekli Orgeneral Tahsin Şahinkaya'nın yargılanmasına Nisan 2012'de başlandı.

Davayı 18 Haziran 2014'te karara bağlayan Ankara 10. Ağır Ceza Mahkemesi, sanıklar Kenan Evren ve Tahsin Şahinkaya'yı 765 sayılı TCK'nın "Devlet kuvvetleri aleyhine cürümler" başlıklı 146. maddesi uyarınca önce "ağırlaştırılmış müebbet hapis" cezasına çarptırdı, ardından takdiri indirimle bu cezaları "müebbet hapis cezasına" çevirdi.

Mahkeme, Evren ve Şahinkaya hakkında, "askeri rütbelerin sökülmesini" düzenleyen Askeri Ceza Kanunu'nun 30. maddesinin uygulanmasına da karar verdi. Evren ile Şahinkaya'nın avukatı, kararın bozulması istemiyle, Ankara 10. Ağır Ceza Mahkemesine temyiz dilekçesi verdi. Yargıtay 16. Ceza Dairesinde temyiz incelemesi sürerken, Kenan Evren 9 Mayıs 2015'te, Tahsin Şahinkaya 9 Temmuz 2015'te hayatını kaybetti.

- Belli başlı öteki olaylar

6 Eylül

1422- II. Murat, İstanbul kuşatmasını sona erdirdi.

1566- Osmanlı İmparatorluğu'nun en uzun süre tahtta kalan ve en büyük padişahı olarak kabul edilen Kanuni Sultan Süleyman, Zigetvar seferi sırasında 72 yaşında vefat etti.

1938- Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu kuruldu.

1960- Türk Milli Güreş Takımı, Roma Olimpiyatları'nda serbest güreşte 4 altın, 2 gümüş madalya aldı.

1962- Iğdır'da meydana gelen depremde 5 bin ev yıkıldı, 25 bin kişi evsiz kaldı.

1966- Yıldız Savaşları dizisi, NBC'de gösterilmeye başlandı.

1975- Diyarbakır Lice'deki depremde 2 bin 385 kişi öldü.

1977- Yumurtalık'tan dış ülkelere ilk petrol sevkiyatı başladı.

1980- Sovyetler Birliği, Güney Kore Havayolları'na ait Boeing 747 uçağını düşürdü, 249 kişi öldü.

1986- İstanbul'daki Neva Şalom Sinagogu'na düzenlenen terörist saldırıda, 21 Musevi öldü, 4 kişi yaralandı.

1987- Cumhuriyet tarihinin 3. referandumunda, 1982 Anayasası ile eski siyasetçilere konulan yasağın kaldırılması oya sunuldu. YSK, sonuçları yüzde 50,16 "evet", yüzde 49,84 "hayır" olarak, yasağın kaldırılması yönünde açıkladı.

1991- Ressam Fahrünnisa Zeyd, Ürdün'ün başkenti Amman'da öldü.

1998- Japon sinemasının büyük ustası Akira Kurosawa, 88 yaşında Tokyo'da öldü.

2004- İskenderun Körfezi'nde 4 yılı aşkın süredir bekletilen "MV Ulla" adlı gemi, taşıdığı 2 bin 200 ton "toksik atık" yüküyle battı.

2005- Mersin'in Erdemli ilçesi Ayaş beldesinde (Elausa Sebaste) kazı çalışması yapan Roma La Sapienza Üniversitesi ekibi, MS birinci yüzyılda Romalılarca yaptırıldığı sanılan, bölgenin en büyük tapınağını buldu.

2007- Pankreas kanseri tedavisi gören İtalyan tenor Luciano Pavarotti 71 yaşında öldü.

2008- Ermenistan'ın başkenti Erivan'a giden Cumhurbaşkanı Gül, Ermenistan Cumhurbaşkanı Sarkisyan ile bir araya geldi. (A) Milli Futbol Takımı, Gül ve Sarkisyan'ın izlediği 19. Dünya Kupası Avrupa elemeleri 5. Grup'taki ilk maçında, Ermenistan'ı, Tuncay ve Semih'in golleriyle 2-0 yendi.

2010- İrlandalı rock grubu U2, İstanbul Atatürk Olimpiyat Stadı'nda konser verdi.

2011- Kahramanmaraş'ın doğal güzellikleri arasında yer alan Tekir beldesindeki Yeşilgöz Göleti'nde araştırma yapan ODTÜ Obruk Mağara Araştırma Grubu, Türkiye'nin en derin 5. mağarasını ortaya çıkardı.

2011- Türkistan'dan 1953'te Türkiye'ye göç eden "Dünyanın en yaşlı kadını" 121 yaşındaki Gaışhıkaan Sıhıkaan, 58 yıl sonra verilen nüfus cüzdanıyla Türk vatandaşı oldu.

2013- Milli Tenisçi İpek Soylu, ABD Açık Tenis Turnuvası'nda Belçikalı partneri Elise Mertens ile genç kızlarda çiftler kategorisinde yarı finale yükselerek, tarihi bir başarıya imza attı.

2017- Sosyolog ve siyaset bilimci Prof. Dr. Şerif Mardin (90), İstanbul'da bir süredir tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitirdi.

2018- Cumhurbaşkanlığı genelgesiyle 2019 yılı "Prof. Dr. Fuat Sezgin Yılı" olarak ilan edildi.

2019- İngiltere'de parlamentonun üst kanadı Lordlar Kamarası, ülkenin AB'den anlaşmasız ayrılmasının (Brexit) önünü kesecek tasarıyı onayladı.

7 Eylül

1533- İngiltere Kraliçesi I. Elizabeth, Greenwich'te doğdu.

1822- Portekiz sömürgesi Brezilya bağımsızlığına kavuştu.

1909- Amerikalı yönetmen Elia Kazan İstanbul'da doğdu.

1923- İkdam, Akşam, İleri, Tercümanı Hakikat, Tevhidi Efkar, Tanin, Vatan ve Vakit gazeteleri, dizgici grevi nedeniyle çıkamayınca, ortaklaşa "Müşterek" gazetesini yayımlamaya başladılar. Müşterek gazete iki hafta çıktı.

1936- İstanbul ve Ankara radyo şirketleri, satın alınarak devletleştirildi.

1936- Harp Okulu, İstanbul'dan Ankara'ya taşındı.

1938- Hatay Devleti Anayasası kabul edildi.

1946- Türkiye'de ilk büyük devalüasyon yapıldı. 1,83 TL olan ABD dolarının fiyatı, yüzde 54 artırılarak 2,83 TL'ye çıkarıldı.

1956- Birleşmiş Milletler tarafından, Köleliğin, Köle Ticaretinin ve Köleliğe Benzer Kurum ve Uygulamaların Kaldırılması Ek Sözleşmesi kabul edildi.

1977- İstanbul'da tüp gaz kuyrukları oluştu.

1982- Esenboğa katliamı sanığı Levon Ekmekçiyan ilk celsede ölüm cezasına çarptırıldı.

1986- Şili'de Augusto Pinochet suikasta uğradı, beş koruması öldü.

2005- Türk sinemasının jönlerinden Efkan Efekan, akciğer kanseri tedavisi gördüğü hastanede 70 yaşında hayatını kaybetti.

2016- Uluslararası Uzay İstasyonu'nda 534 gün geçirerek "uzayda kesintisiz en uzun süre kalan Amerikalı" olan astronot Jeff Williams, dünyaya döndü.

2017- Türkiye'nin ilk kadın bakanı Türkan Akyol, tedavi gördüğü hastanede 89 yaşında hayatını kaybetti.

2020- Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'daki Ceza Mahkemesi, Cemal Kaşıkçı cinayetiyle ilgili davada yargılanan sanıklardan 5'ine 20'şer, birine 10, 2 kişiye de 7'şer yıl hapis cezası verdi.

2020- Hakkında "silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan arama kaydı ve 6 yıl 3 ay kesinleşmiş hapis cezası bulunan, DEAŞ'ın sözde Diyarbakır sorumlusu Nihat Turan Diyarbakır'da yakalandı.

2020- MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, "Cumhur İttifakı'nın 2023 yılında Cumhurbaşkanı adayı bellidir, o muhterem isim de Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'dır." dedi.

8 Eylül

1529- Kanuni Sultan Süleyman Budapeşte'yi fethetti.

1609- Mimar Sedefkar Mehmed Ağa, I. Ahmed'in isteği üzerine, Sultanahmed Külliyesi'nin inşasına başladı. Külliye, sekiz yıl sonra tamamlandı ve kullanıma sunuldu.

1862- Osmanlı Devleti ile Büyük Avrupa devletleri arasında İstanbul Protokolü imzalandı.

1931- Bulgaristan'da yayımlanan "Yüzellilikler"in gazetesi "Açık Söz" kapatıldı.

1946- Bulgaristan'da referandum sonucu monarşi sona erdi.

1951- 48 Birleşmiş Milletler üyesi ve Japonya arasında resmi barış anlaşması imzalandı.

1954- SEATO (Güney Asya Paktı) kuruldu.

1968- Balkan Atletizm Yarışmaları'nda maraton dalında İsmail Akçay birinci, Hüseyin Aktaş ikinci oldu.

1977- İkinci Milliyetçi Cephe hükümetinin ''Ekonomik İstikrar Önlemleri Paketi'' açıklandı.

2004- Kastamonu'nun Küre ilçesinde Etibank'a ait bakır madeninde, tünel çalışmaları sırasında kaynak yapılırken gaz sıkışması sonucu çıkan yangında 19 işçi öldü, 19 işçi yaralandı.

2011- Alevi çalıştayları sonucunda alınan kararlar doğrultusunda Alevilik, din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitaplarında yer aldı. Buna göre, 2011-2012 eğitim öğretim yılından itibaren ilköğretim 4. sınıftan lise son sınıfa kadar din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitaplarında Alevilik konusu işlenmesine karar verildi.

2015- Iğdır'dan yola çıkan ve Dilucu Sınır Kapısı'nda görevli polis memurlarını taşıyan servis minibüsü ile koruma görevi yapan otomobilin, Aralık ilçesine bağlı Hasanhan köyü yakınlarından geçişi sırasında, uzaktan kumandalı bomba patlatıldı. Saldırıda 13 polis şehit oldu, 4 polis yaralandı.

2015- Türkiye'nin ilk milli kazı alanı Alacahöyük'te yapılan kazılarda yaklaşık 3 bin 700 yıllık tunçtan motifli saç iğneleri ile boynuzdan takı bulundu.

2016- MHP Milletvekili Meral Akşener, partisinden ihraç edildi.

2016- Gün ışığından daha fazla yararlanmak amacıyla yaz saati uygulamasının her sene yıl boyu sürdürülmesine ilişkin karar, Resmi Gazete'de yayımlandı.

2017- Eski Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan, eski Halk Bankası Genel Müdürü Süleyman Aslan, eski Halk Bankası Genel Müdür Yardımcısı Levent Balkan ile Abdullah Happani hakkında ABD'de tutuklama kararı çıkartıldı.

2020- Bosna Savaşı'nda (1992-1995) Boşnak sivillere karşı savaş suçu işlemekten aranan eski Sırp komutan Ratko Djurkovic, Bosna Hersek'in kuzeydoğusundaki Ugljevik kasabasında yakalandı.

2020- İçişleri Bakanı Süleylan Soylu, Hatay'ın Reyhanlı ilçesinde 2013'te 52 kişinin yaşamını yitirdiği terör saldırısının sorumlularından Ercan Bayat'ın, Hatay'da yakalandığını açıkladı. Bayat emniyetteki işlemlerinin ardından sevk edildiği adliyede 10 Eylül'de tutuklandı.

2020- FETÖ irtibatı nedeniyle meslekten ihraç edilmesinin ardından Yunanistan'a kaçmaya çalışırken yakalanan, İzmir'deki "askeri casusluk" davasının savcısı Zafer Kılınç, "silahlı terör örgütüne üye olmak" suçundan 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

2020- Adana Büyükşehir Belediyesince 14-20 Eylül tarihleri arasında gerçekleştirilecek 27. Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali'nde, "Altın Koza Yaşam Boyu Onur Ödülü"nün, oyuncu Nur Sürer ile oyuncu ve yönetmen Rutkay Aziz'e, "Orhan Kemal Emek Ödülü"nün ise yapımcı ve yönetmen Orhan Oğuz'a verileceği açıklandı.

2020- İçişleri Bakanlığınca valiliklere gönderilen genelgeyle Kovid-19 tedbirleri kapsamında, tüm yeme-içme ya da eğlence yerlerinde gece yarısından sonra müzik yayınına izin verilmemesi kararlaştırıldı, ülke genelinde meskenler hariç tüm alanlarda maske takmak zorunlu oldu. Minibüs/midibüsler ile koltuk kapasitelerinde herhangi bir seyreltme ve kaldırılma yapılmayan otobüsler gibi toplu ulaşım araçlarında ayakta yolcu alınmasına izin verilmemesi istendi.

9 Eylül

1886- Bern uluslararası kopya hakları (Copyrights) konvansiyonu toplandı.

1921- Sakarya Savaşı'nda Mustafa Kemal Paşa, bazı komutanlarla "düşmanın mukavemetinin kırıldığı" Polatlı'nın kuzeyindeki Zafertepe'ye gelerek, Yunanlıların durumunu inceledi.

1922- 30 Ağustos Zaferi'nin kazanılmasının ardından Yunan ordularını önüne katan Türk orduları İzmir'e girdi.

1923- Halk Fırkası Tüzüğü onaylandı. Böylece CHP'nin kuruluşu gerçekleştirildi.

1933- İzmir Enternasyonal Fuarı'nın çekirdeğini oluşturan "9 Eylül Panayırı"nın ilki, Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak tarafından açıldı.

1971- Boğaziçi Üniversitesi'nin kurulmasına ilişkin kanun kabul edildi.

1974- Keban Baraj ve Hidroelektrik Santrali açıldı.

1974- 11. Antalya Film Şenliği'nde, Altın Portakal Ödülü'nü Lütfü Ömer Akat'ın "Düğün" filmi aldı.

1976- Çin Halk Cumhuriyeti Lideri Mao Zedung öldü.

1982- Türkiye'nin Burgaz Konsolosluğu İdari Ataşesi Bora Süelkan, Ermeni teröristlerce öldürüldü.

1984- Sinema yönetmeni ve oyuncusu Yılmaz Güney, 47 yaşında Paris'te öldü.

1991- Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu yeniden faaliyete geçti.

1993- İsrail ve Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) birbirlerini tanımayı kabul etti.

1993- Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) kuruldu.

1995- Türkiye Güzeli Yeşim Palandüz, Dünya Güzeli seçildi. Palandüz'den önce, Keriman Halis 1932'de Dünya Güzeli seçilmişti.

2008- Pakistan'da, suikaste kurban giden eski başbakanlarından muhalefet lideri Benazir Butto'nun eşi Ali Asıf Zerdari devlet başkanı oldu.

2009- İstanbul'da yaşanan sel felaketinde 26 kişi hayatını kaybetti.

2011- Gaziantep'te dünyanın en büyük mozaik müzesi niteliğini taşıyan Zeugma Müzesi açıldı.

2012- Irak mahkemesi, Irak Cumhurbaşkanı Yardımcısı Tarık el-Haşimi ve korumalarından Ahmed Kahtan hakkında, gıyaplarında idam kararı verdi.

2013- Alkollü içkilerin perakende satışının 22.00-06.00 saatleri arasında yapılamayacağına ilişkin düzenleme yürürlüğe girdi.

2016- Kuzey Kore, nükleer savaş başlıklarının gücünü ölçmek için nükleer patlama denemesi yaptı. 10 kilotonluk güce sahip deneme 5,3 büyüklüğünde bir yer sarsıntısını tetikledi.

2019- Tiyatro oyun yazarı, yönetmeni, oyuncusu ve seslendirme sanatçısı Dinçer Sümer, 81 yaşında yaşamını yitirdi.

2020- Tuğgeneral Sezgin Erdoğan, İdlib'deki görevi sırasında rahatsızlanarak şehit oldu.

2020- CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Faik Öztrak, Kovid-19 testinin pozitif çıktığını açıkladı.

2020- Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) mensuplarının ifşa edilmesine ilişkin Odatv Genel Yayın Yönetmeni Barış Pehlivan'ın da aralarında bulunduğu 3'ü tutuklu 1'i firari 8 sanığın yargılandığı davada karar açıklandı. Sanıklar Aydın Keser, Ferhat Çelik ve Murat Ağırel'in "istihbarat faaliyeti ile ilgili bilgi ve belgeleri ifşa etmek" suçundan 4 yıl 8 ay 7'şer gün hapislerine karar verilirken, Barış Pehlivan ve Hülya Kılınç'ın da aynı suçtan 3 yıl 9'ar ay hapisleri kararlaştırıldı. Sanık Barış Terkoğlu ve Eren Ekinci'nin tüm suçlardan beraatine hükmeden mahkeme heyeti, tutuklu sanıklar Barış Pehlivan, Murat Ağırel ve Hülya Kılınç'ın tahliyesine karar verdi. Savunması alınamayan firari sanık Erk Acarer'in dosyası ise ayrıldı.

2020- İçişleri Bakanlığı, Yıldırım-4 Munzur Kutu Operasyonu'nda etkisiz hale getirilen 2 teröristten birinin, sözde Dersim Eyaleti TKP/ML TİKKO terör örgütünün siyasi komiseri "Nubar" kod adlı Erol Volkan İldem, diğerinin "Roza" kod adlı Fadime Çakıl olduğunu açıkladı.

2020- Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu Halil Kumova (64) , film çekimi için bulunduğu Malatya'da rahatsızlanarak kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetti.

10 Eylül

1623- Sultan IV. Murat tahta çıktı.

1920- Türkiye Komünist Partisi (TKP) Bakü'de kuruldu.

1921- Sakarya Savaşı'nda Türk karşı taarruzu başlatıldı ve Duatepe alındı.

1943- İstanbul Kapalıçarşı'da çıkan yangında 200'den fazla dükkan yandı.

1970- ABD'nin Türkiye'de haşhaş ekimini yasaklama önerisi Mecliste reddedildi.

1974- İstanbul'da Haliç Köprüsü hizmete girdi.

1976- İstanbul'a gelen İngiliz Havayolları'na ait yolcu uçağı ile Yugoslav yolcu uçağı Zagreb yakınlarında çarpıştı, 25'i Türk 176 kişi öldü.

1981- Picasso'nun Guernica tablosu 40 yıl sonra ABD'den İspanya'ya döndü.

2007- Pakistan'ın sürgündeki eski Başbakanı Navaz Şerif, yedi yıl aradan sonra ülkesine döndü. Havaalanında gözaltına alınan Şerif, daha sonra sınır dışı edildi.

2009- Şehir içi sabit telefon hizmetlerinin rekabete açılması ve sabit telefonlarda numara taşınabilirliği uygulaması başladı.

2015- KKTC Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı ve Rum lider Nikos Anastasiadis Lefkoşa'daki ara bölgede bulunan Ledra Palace Otel'de dini liderlerle bir araya geldi.

2017- DEAŞ'la mücadeleyi gerekçe gösteren ABD, Suriye'de terör örgütü PKK/PYD'ye 70 tır askeri yardım gönderdi.

2018- Ankara Merasim Sokak'ta 29 kişinin hayatını kaybettiği bombalı saldırıya ilişkin davada 6 sanığa 30'ar kez ağırlaştırılmış müebbet ve 1185'er yıl hapis cezası verildi.

2020- FETÖ'nün TSK yapılanmasına yönelik soruşturma kapsamında İstanbul merkezli jandarma ve polis ortaklığıyla düzenlenen operasyonda gözaltına alınan aralarında subay ve askeri öğrencilerin de bulunduğu 109 şüpheliden 43'ü "silahlı terör örgütüne üye olmak" suçundan tutuklandı. Soruşturma kapsamında gözaltına alınan 42 şüpheli itirafçı oldukları gerekçesiyle serbest bırakıldı.

2020- İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, "58 mülki idare amiri, FETÖ soruşturmaları çerçevesinde açığa alındı. Bunların 31'i kaymakam, 17'si vali yardımcısı, 9'u hukuk müşaviri, 1'i de mülkiye müfettişiydi." açıklamasında bulundu.

2020- Eski TBMM Başkanı ve Cumhurbaşkanlığı Yüksek İstişare Kurulu Üyesi Bülent Arınç, eşinin ve kendisinin Kovid-19 testinin pozitif çıktığını bildirdi.

11 Eylül

1526- Macaristan'da Budin fethedildi.

1853- Elektrikli telgraf ilk kez kullanıldı.

1855- Osmanlı orduları, müttefikleriyle beraber Sivastopol'a girdi.

1923- Mustafa Kemal, Halk Fırkası Başkanlığına seçildi.

1926- Ankara, otomatik telefon işletmesine açıldı.

1944- Türkiye, Mihver devletlerinden gelebilecek sığınmacılara karşı sınırlarını kapattı.

1948- Pakistan Devlet Başkanı Muhammed Ali Cinnah öldü.

1954- Ankara'da "Kıbrıs Türktür Komitesi" kuruldu.

1957- Ankara'da sağanak sele yol açtı, 133 kişi öldü.

1970- Sovyetler Birliği liderlerinden Nikita Kruşçev öldü.

1973- Şili'nin sosyalist başkanı Salvador Allende, Augusto Pinochet önderliğindeki ordu tarafından devrildi. Yönetimi terk etmeyeceğini bildiren Allende, ordu güçlerince öldürüldü.

1996- Türkiye internet omurgası Turnet açıldı.

2000- Gazeteci ve sanatçı Ergun Köknar İstanbul'da öldü.

2001- Terör örgütü El Kaide, New York'taki Dünya Ticaret Merkezi'ne (İkiz Kuleler) ve ABD Savunma Bakanlığına (Pentagon) terör saldırısı düzenledi. 4 yolcu uçağı kaçırılarak yapılan terör saldırılarında, uçaklardan ikisi İkiz Kuleler'e çarptı, bir diğer uçak başkent Washington'da Pentagon'u hedef alırken, dördüncü uçak ise F-16'lar tarafından Pensilvanya kırsalında düşürüldü. İkiz Kuleler'de 2 bin 606 kişi, Pentagon'da 125 kişi ve kaçırılan uçaklarda ise 246 kişi hayatını kaybetti.

2004- Mısır İskenderiye Patriği Petros, Ortodoks Hristiyanlığın kutsal bölgesi Aynoraz yakınlarında kazada öldü. Olay yerinde 9 kişinin cesedi bulundu.

2007- Ankara'da Sıhhiye Katlı Otoparkı'nda patlayıcı yüklü bir minibüs bulundu. Patlayıcılar yaklaşık üç saatte etkisiz hale getirildi. Ankara Valiliği, patlayıcıların, daha önce Mersin ve Şırnak'ta terör örgütü PKK'ya karşı yürütülen operasyonlarda ele geçen malzemelerle örtüştüğünü açıkladı.

2010- Türkiye'de AIDS hastalığına ilk teşhisi koyan ve bu hastalığa karşı yürüttüğü mücadeleyle tanınan Prof. Dr. Hüseyin Sipahioğlu, 87 yaşında yaşamını yitirdi.

2015- Suudi Arabistan'ın Mekke kentinde etkili olan fırtına nedeniyle Kabe'de bir vincin devrilmesi sonucu 107 kişi öldü, 238 kişi yaralandı. Kazada, ölenlerden 4'ünün, yaralananlardan ise 19'unun Türk hacı adayı olduğu açıklandı.

2017- Bilim insanları, insan deri hücrelerini kök hücre durumuna getirmeden doğrudan motor nöronlara dönüştürdü.

2018- Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan, merkezi Şikago'da bulunan Dünya Müslüman Hayırseverler Kongresince Londra'da düzenlenen Küresel Donörler Forumu kapsamında verilen "İnsani Hizmet Takdir Ödülü"ne layık görüldü. Erdoğan'a ödülünü Forum Başkanı Paul Palmer takdim etti.

2020- Ukrayna'da bulunan PKK/KCK mensubu İsa Özer, Milli İstihbarat Teşkilatının (MİT) yurt dışı operasyonuyla Türkiye'ye getirildi. Özer, çıkarıldığı mahkemece tutuklandı.

2020- İçişleri Bakanlığınca Siirt'te 1003 personelin katılımıyla "Yıldırım-11 Herekol Operasyonu" başlatıldı.

2020- İçişleri Bakanlığı tarafından 81 il valiliğine gönderilen "Yurt ve Pansiyonlarda İzolasyon" konulu genelge ile Kovid-19 nedeniyle evde izolasyon koşullarını ihlal edenlerin karantina süreçlerini yurt ve pansiyonlarda tamamlaması kararlaştırıldı.

2020- Tekirdağ'da eski Namık Kemal Üniversitesi (NKÜ) rektörü Osman Şimşek, Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) üyeliğinden yargılandığı davada, "silahlı terör örgütüne yardım" suçlamasıyla 3 yıl 9 ay hapis cezasına çarptırıldı.

2020- HDP Milletvekili Remziye Tosun'a, Diyarbakır'da yargılandığı davada "silahlı terör örgütüne üye olmak" suçundan 10 yıl hapis cezası verildi.

2020- Kültür ve Turizm Bakanlığı desteğiyle, yönetmenliğini Maryna Er Gorbach ve Mehmet Bahadır Er'in yaptığı, TRT ortaklığında çekilen "Omar ve Biz" filmi, 16. Uluslararası Kazan Film Festivali'nde "En İyi Yönetmen" ve "En İyi Erkek Oyuncu" ödüllerini, Ankara Film Festivali'nde ise "En İyi Kurgu" ödülünü aldı.

12 Eylül

1624- Dünyanın ilk denizaltısı Londra'da test edildi.

1937- Dersim isyanının elebaşı Seyit Rıza teslim oldu, yargılama sonucu 15 Kasım'da idam edildi.

1959- Sovyetler Birliği, Luna II roketini aya fırlattı.

1963- Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında Ortaklık Anlaşması imzalandı.

1980- Türkiye'de ordu yönetime el koydu. Parlamento feshedildi, siyasi faaliyetler durduruldu, tüm yurtta sıkıyönetim ve sokağa çıkma yasağı ilan edildi.

1996- Türkiye, 2 bin 500 Iraklı Kürt'ün ülkeye girmesine izin verdi.

2010 - Anayasa değişikliği, halk oylamasıyla kabul edildi. Geçerli oyların yüzde 57,88'i "Evet", yüzde 42,12'si ise "Hayır" çıktı.

2012 - Anadolu Ajansının yeni hizmeti "AA Finans Haberleri Terminali" İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) seans salonunda hizmete girdi.

2013- ABD'de, 11 Eylül saldırılarında yaşamını yitiren kurbanların sayısı kadar Kur'an-ı Kerim yakmaya hazırlanan papaz tutuklandı.

2015- Hindistan'ın Madya Pradeş eyaletine bağlı Petlawad kentindeki bir lokantada meydana gelen patlamada 90 kişi öldü.

2015- Uzayda toplam 879 gün geçirerek bu alanda rekor kıran Rus kozmonot Gennady Padalka Dünya'ya döndü.

2016- Van'da AK Parti İl Başkanlığı önündeki polis noktasına bomba yüklü araçla saldırı düzenlendi. Saldırıda 46'sı sivil, 50 kişi yaralandı.

2017- Irak Meclisi, yaptığı oylamada Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nin (IKBY) 25 Eylül'de gerçekleştireceği "bağımsızlık referandumunu" reddetti.

2018 - Güney Sudan'da yıllardır süren iç savaş, muhalifler ve hükümetin Etiyopya'nın başkenti Addis Ababa'da düzenlenen 33. Hükümetler Arası Kalkınma Otoritesi Devlet ve Hükümet Başkanları Toplantısı'nda imzaladığı nihai barış antlaşmasıyla sona erdi.

2020- İçişleri Bakanlığından şehirler arası yolcu taşımacılığında HES kodu zorunluluğu genelgesi yayımlandı.

2020- Milli Savunma Bakanlığınca (MSB), Irak ve Suriye'nin kuzeyinde yürütülen başarılı operasyonlarla son 24 saatte 21, son 10 günde ise 118 PKK/YPG'li teröristin etkisiz hale getirildiği bildirildi.

2020- Yıldırım-10 Norduz Operasyonu kapsamında Van'ın Çatak ilçesinde teröristlerle girilen çatışmada Jandarma Kıdemli Yüzbaşı Mahmut Top, Jandarma Uzman Çavuş Sezer Uçar ve Jandarma Uzman Çavuş Yusuf Uyar şehit oldu.

2020- Giresunlu kemençe üstadı Katip Şadi, 88 yaşında hayatını kaybetti.

Gelardin, "Mustafa Kemal'in en büyük düşmanı Enver'di çünkü Enver sabetayist değidi." diyerek Türkiye'yi Sabetaycıların kurduğunu söyledi.

Gelardin:

"Mustafa Kemal'in en büyük düşmanı Enver'di çünkü Enver sabetayist değidi. Bu yazılmayan, konuşulmayan tarihtir. Bunu size öğretmezler. Türkiye'yi sabetayistler kurdu.

20. asırda dünyada 3 Yahudi devleti kuruldu; Rusya, Türkiye ve İsrail. Türkiye'yi Atatürk'le beraber sabeteycılar kurdu. Atatürk Avrupalıydı. Türkiye'yi Avrupalılaştırmak istedi. Onun için bu vaziyete geldik."

Yeniakit

Komisyon tarafından hazırlanan proje, Kültür ve Turizm Bakanlığınca 24 Ağustos 2021 tarihinde uygun bularak onaylandı ve destek kararı çıktı.

Komisyon bünyesinde oluşturulan heyet, Büyük Taarruz'un yaşandığı alanlarda yüzey araştırmaları, haritalama ve temizlik çalışmaları yapacak.

Kentte çok sayıda siper ve şehitlik mevcut

Milli Mücadele'de kesin neticenin alındığı ve en çetin muharebelerin yaşandığı Büyük Taarruz, Afyonkarahisar sınırları içerisinde başladı. Bu nedenle kentte çok sayıda siper ve şehitlik mevcut. Bu yılki çalışmada "Frigya" olarak bilinen ve turizm bölgelerine yakın olan İhsaniye ilçesindeki Kolonkaya (Sarıcaova), Teperoğlan ve Kaz Uçtu mevkilerinde çalışma yapılması hedefleniyor.

Projede temizlik çalışmasının yanı sıra, siperlerin ve tespit edilen şehitliklerin ölçümlerinin yapılması, bölgenin haritalandırılması ve yüzeyde bulunan savaş tarihi-arkeolojisi açısından önemli olan materyallerin toplanması planlanıyor.

"Milli Mücadele döneminde de kritik bir noktaydı"

İl Kültür ve Turizm Müdürü Mehmet Tanır, Afyonkarahisar'da Milli Mücadele yıllarında, ciddi anlamda çatışmalar, savaşlar yaşandığını söyledi.

Çalışmanın 2022 yılında da devam edeceğini vurgulayan Tanır, "Bölge 1921-1922 yıllarında önemli yere sahip olmuş. Bir tümene karşı 3 tümenle saldırmışlar. 1921'de Köroğlu Kalesi'nden Oluktepe'ye kadar olan alanda 57. Tümen 21 kilometrelik bir alanı koruyor. Baktığınız zaman bire sekiz savunmayı görüyorsunuz. Düşman kuvvetlerinin çok güçlü bir şekilde saldırdığını görüyorsunuz. Bu mevkiler özellikle Eskişehir, Kütahya, Afyonkarahisar ve Ankara hattında kilit noktada. Frigler döneminde de önemliydi. Milli Mücadele döneminde de kritik bir noktaydı." diye konuştu.

Bilim Heyeti Başkanı Afyon Kocatepe Üniversitesi (AKÜ) Öğretim Görevlisi Dr. Talat Koçak ise proje çerçevesinde İhsaniye ilçesine bağlı Döğer beldesi sınırları içinde bulunan bölgede üç yer belirlediklerini ifade etti.

"Çalışmalara bu ayın ortalarında başlamayı düşünüyoruz"

Sarıcaova, Teperoğlan ve Kaz Uçtu mevkilerinde siperler bulunduğunu vurgulayan Koçak şöyle konuştu:

"27-28 Ağustos günlerinde Yunanlılarla büyük çatışmalar yaşandı. Bununla birlikte aynı bölge Kütahya-Eskişehir Muharebelerinde de büyük kayıplar verdiğimiz bir coğrafya. Sarıcaova, Kolonkaya'yı da içine alan bir yer. 7 kilometrelik bir hat var orada. Siperler 3 kademeli şekilde sıralanmış. Toplamda 450 civarı şehidin olduğunu düşünüyoruz. Bu yılki çalışmada orada jeoradar çalışmasıyla şehitlerin metfun olduğu yerin tam koordinatlarını almayı planlıyoruz. Ekip 5 üniversiteden bilim insanlarının bulunduğu 17 kişiden oluşmakta. Çalışmalara bu ayın ortalarında başlamayı düşünüyoruz."

Halide Edip Adıvar'ın "Türk'ün Ateşle İmtihanı" kitabında anlattığı işgal günlerinde, itilaf donanması İstanbul'a, Fransızlar Adana'ya, İngilizler Urfa, Maraş, Samsun ve Merzifon'a, İtalyanlar, Antalya ve Anadolu'nun güneybatısına yerleşti.

15 Mayıs 1919'da İtilaf Devletlerinin izniyle Yunan Ordusu İzmir'e çıkarma yaptı.

Bu durum karşısında Türk milleti, tarih boyunca gösterdiği "millet olma bilinci" içerisinde işgallere karşı kuvayımilliye hareketini başlattı. İki seçenek vardı, ya işgal güçlerine teslim olunacak ya da yıkılan yakılan bir ülke, yılmaz evlatlarının azmiyle yeniden ayağa kalkacak ve küllerinden doğacaktı.

1920'de TBMM'nin açılması üzerine işgal güçleri tüm baskıcı politikalarını Atatürk ve silah arkadaşları üzerine yoğunlaştırdı, özellikle Batı Cephesi'nde hareketlilik başladı. 1921'de Polatlı'ya kadar gelen Yunan ordusunu püskürtmek, daha birkaç yıl önce tarih literatürüne "Çanakkale geçilmez" sözünü altın harflerle yazdıran vatan evlatlarına düştü.

Sakarya'da 22 gün 22 gece süren kanlı çarpışmaların ardından durdurulan düşman ordusunu tamamen yurttan atmak amacıyla bir yıl kadar süren hazırlık döneminden sonra 26 Ağustos 1922'de Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, Büyük Taarruz'u başlattı.

26 Ağustos'ta Kocatepe'de şafak sökerken...

Mustafa Kemal Paşa, 26 Ağustos sabahı Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa (Çakmak), Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa (İnönü) ile muharebeyi yönetmek üzere Afyonkarahisar sınırlarında kalan Kocatepe'de yerini aldı.

Topçu ateşleriyle şafak vakti başlayan harekatın devamında Türk askeri, sabahın ilk ışıklarıyla hücuma geçip Tınaztepe'yi ele geçirdi ve Belentepe ile Kalecik Sivrisi'nden düşmanı uzaklaştırdı.

Taarruzun ilk gününde 1. Ordu birlikleri, Büyük Kaleciktepe ile Çiğiltepe arasındaki 15 kilometrelik alanda, düşmanın birinci hat mevzilerini ele geçirdi. 5'inci Süvari Kolordusu, düşman gerilerindeki ulaştırma kollarına başarılı taarruzlarda bulundu, 2'nci Ordu ise cephede tespit görevini aksatmadan sürdürdü.

Türk ordusu, 27 Ağustos sabahı bütün cephelerde yeniden taarruza geçti ve aynı gün Afyonkarahisar, 8'inci Tümen tarafından düşman işgalinden kurtarıldı. 28 ve 29 Ağustos'ta başarıyla sürdürülen taarruz, düşmanın 5'inci tümeninin etkisiz kılınmasıyla neticelendi.

29 Ağustos gecesi durum değerlendirmesi yapan komutanlar, hemen harekete geçilip taarruzun kısa sürede sonuçlandırılmasında hemfikir oldu ve planın 30 Ağustos'ta aksamadan uygulanması için gerekli önlemler alındı.

Büyük Zafer ve bir kırık kağnı

Mustafa Kemal Paşa, Türk Ordusu'nun Kurtuluş Savaşı'nda kazandığı en önemli zaferin arifesinde, 30 Ağustos sabahında şimdi belde olan Kütahya'nın Altıntaş ilçesine bağlı Zafertepe Çalköy'de birliklere taarruz emrini verdi.

Bizzat yönettiği Dumlupınar'daki meydan muharebesinde kahraman Mehmetçik, Yunan birliklerini Allıören, Keçiler, Kızıltaş deresi yolunun iki yanında tamamen sarıp imha etti. Kızıltaş deresi bölgesinde açık kalan alandan bazı Yunan birlikleri, General Trikopis, General Diyenis ve birçok Yunan komutanı kaçtı.

Büyük Zafer'in ertesi günü, 31 Ağustos'ta Zafertepe Çalköy'de bir evin bahçesindeki kırık kağnının üzerine muharebe alanlarının haritasını koyan Başkomutan Mustafa Kemal, Fevzi Paşa ve İsmet Paşa ile durum değerlendirmesi yaparak Yunanlıların yeniden savunma düzenine geçmesini önlemek ve onları mağlup etmek için İzmir'e girme görüşünde birleşti.

"Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!"

Mustafa Kemal Paşa, Büyük Zafer sonrası 1 Eylül'de Dumlupınar'da, Batı Cephesi'ndeki tüm subay ve erlere okunmak üzere yayımladığı bildiride, şu ifadelere yer verdi:

"Türkiye Büyük Millet Meclisi Orduları, Afyonkarahisar-Dumlupınar Büyük Meydan Muharebesi'nde, zalim ve mağrur bir ordunun temel varlığını inanılmayacak kadar az bir zamanda yok ettiniz. Büyük ve seçkin ulusumuzun fedakarlıklarına layık olduğunuzu kanıtladınız. Sahibimiz olan büyük Türk ulusu, geleceğine güvenmekte haklıdır. Savaş alanlarındaki başarı ve fedakarlıklarınızı yakından görüp izliyorum. Ulusumuzun size olan övgülerinin iletilmesine aracılık etme görevinin arkasını bırakmayacak, sürekli olarak yerine getireceğim. Ödüllendirme için Başkumandanlığa öneride bulunulmasını, Cephe Kumandanlığına buyurdum. Bütün arkadaşlarımın, Anadolu'da daha başka meydan muharebeleri de verileceğini göz önünde bulundurarak ilerlemesini ve herkesin akıl gücünü ve yurtseverliğinin kaynaklarını kullanarak, yarışmayı bütün gücüyle sürdürmesini talep ederim. Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!"

27 Ağustos'ta Afyonkarahisar, 30 Ağustos'ta Kütahya'nın kurtuluşunu 1 Eylül'de Gediz, 3 Eylül'de Emet ve Tavşanlı'nın kurtuluşları izledi, 9 Eylül'de İzmir'de Yunan Ordusunu denize döken Türk ordusu, Mustafa Kemal Paşa'nın emrini büyük bir başarıyla yerine getirdi.

Verdiği sözü yerine getiremediği için intihar etti

Büyük Taarruz'dan akıllarda kalan en önemli olaylardan biri, 57'nci Tümen Komutanı Albay Reşat Bey'in, 27 Ağustos'ta Çiğiltepe'nin alınmasının yarım saat gecikmesi üzerine, görevini yerine getirememenin üzüntüsü ile kendisini vurarak intihar etmesiydi.

Kocatepe'den verilen emirle Büyük Taarruz'u başlatan Türk askerleri, taarruzun ilk ve ikinci gününde tüm tepeleri ele geçirmeye başladı. Çiğiltepe'de bulunan Yunan askerlerine karşı direnen 57'nci Tümen Komutanı Albay Reşat Bey ile Mustafa Kemal Paşa arasında, şu telefon konuşması geçti:

"Verdiğim sözü yerine getiremedim"

Sonraki yarım saatte Çiğiltepe'yi düşman askerinden alamayan Albay Reşat Bey, "Verdiğim sözü yerine getiremediğim için yaşayamam." diyerek beylik tabancasıyla intihar etti.

Mustafa Kemal Paşa'ya, Çiğiltepe sırtlarında çarpışan 57'nci Tümen Komutanlığını yeniden telefonla aradığında Albay Reşat Bey'in intihar ettiği söylendi ve yazdığı "Yarım saat zarfında o mevkiyi almaya size söz verdiğim halde, sözümü yapamamış olduğumdan dolayı yaşayamam." notu okundu.

Çiğiltepe, Albay Reşat Bey'in ölümünün 15 dakika sonrasında düşman askerlerinden kurtarıldı.

"Türk Cumhuriyeti'nin temeli burada sağlamlaştırıldı"

Atatürk, Büyük Zafer'den tam iki yıl sonra, 30 Ağustos 1924'te, Şehit Sancaktar Mehmetçik Anıtı'nın temel atma törenine katılmak üzere Zafertepe Çalköy'e geldi.

Törene katılanlara iki yıl öncesini hatırlatan Atatürk, Büyük Zafer'i şu cümlelerle anlattı:

"Afyonkarahisar-Dumlupınar Meydan Savaşı ve onun son parçası olan 30 Ağustos Zaferi, Türk tarihinin en önemli dönüm noktasıdır. Ulusal tarihimiz çok büyük, çok parlak zaferlerle doludur ama Türk ulusunun burada kazandığı zafer kadar kesin sonuçlu, yalnız bizim tarihimize değil, dünya tarihine yeni bir adım vermekte kesin etkili bir meydan savaşı hatırlamıyorum. Besbellidir ki yeni Türk devletinin, genç Türk Cumhuriyeti'nin temeli burada sağlamlaştırıldı, ölümsüz yaşayışı burada taçlandırıldı. Bu alanda akan Türk kanları, bu göklerde uçuşan şehit ruhları, devletimizin, cumhuriyetimizin ölümsüz koruyucularıdır. Türk ulusu burada kazandığı zaferle, açığa vurduğu gücü ve istemiyle, bu belli gerçeği bir kere daha tarihin bağrına çelik kalemle koymuş bulunuyor."

İstanbul Havalimanı İşletmesinden (İGA) yapılan açıklamaya göre, 30 Ağustos Zafer Bayramı'nın coşkuyla kutlanabilmesine katkı sağlamak için çevrim içi bir buluşma organize edildi. Böylece Büyük Taarruz'un 99. yılında katılımcılar ile zafer yürüyüşünün tekrarlanması hedefleniyor.

"Zafer Yolumuz" adı verilen buluşma, 28 Ağustos'ta sosyal medyada "#ZaferYolumuz" paylaşımlarıyla duyuruldu. 99 yıl önce Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarının zafer kazandıkları yolda yer almak isteyenler, Twitter'da "#ZaferYolumuz" etiketiyle paylaşım yaparak veya "zaferyolumuz.com" adresine girerek katılım sağlayabiliyor.

Twitter'da "#ZaferYolumuz" konu etiketini kullanan ya da "www.zaferyolumuz.com" adresine ad-soyad bilgileri ile giriş yapan kullanıcılar, internet sitesinde yer alan haritada bayrak şeklindeki pin işaretleri ile yerlerini alıyorlar. Her bir pin bir katılımcıyı temsil ediyor. Katılımcılar pinlerin üstüne tıkladıklarında ad soyad bilgilerini ya da Twitter kullanıcı adlarını ve #ZaferYolumuz etiketiyle paylaştıkları tweetlerini görebiliyorlar.

Kullanıcılar haritanın neresinde yer aldıklarını görebilmek için sitede yer alan "arama" alanına isimlerini/kullanıcı adlarını yazarak kontrol edebiliyor. Kendi pin işaretlerine tıkladıklarında ise sosyal medyada paylaşabilecekleri bir katılım kartı karşılarına çıkıyor. Kartın üzerinde zafer yoluna katılan kaçıncı kişi olduklarına dair bir bilgi de yer alıyor.

"Zafer Yolumuz" haritasında şehirler, düşman işgalinden kurtulma tarihlerine göre sıralanıyor.

Projeye katılanlar adına Afyonkarahisar'da bir okulun ihtiyaçları karşılanıyor

Proje kapsamında ayrıca, bir sosyal sorumluluk projesi de hayata geçiriliyor. İGA, projeye katılan kullanıcılar adına Afyonkarahisar'ın Sinanpaşa ilçesi Garipçe köyünde yer alan Garipçe Ortaokulu'nun ihtiyaçlarını karşılıyor.

"Zafer Yolumuz Projesi" kapsamında, Büyük Taarruz dönemini, planlamalarını ve harekete geçilen ilk günü anlatan bir de film hazırlandı. 30 Ağustos Zafer Bayramı için özel olarak hazırlanan film, 28 Ağustos'tan itibaren "@igairport" sosyal medya hesaplarından izlenebiliyor.

Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, Türk ordusunun Kurtuluş Savaşı'nda kazandığı en önemli zaferin arifesinde, 30 Ağustos sabahında Zafertepe Çalköy'de birliklere taarruz emrini verdi. Onun bizzat yönettiği Dumlupınar'daki meydan muharebesinde kahraman Mehmetçik, Yunan birliklerini Allıören, Keçiler, Kızıltaş Deresi yolunun iki yanında tamamen sarıp imha etti.

Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi 30 Ağustos'ta zaferle noktalandı.

Mustafa Kemal Paşa, zafer sonrası 1 Eylül'de Dumlupınar'da, Batı Cephesi'ndeki tüm subay ve erlere okunmak üzere yayımladığı bildiride, "Bütün arkadaşlarımın, Anadolu'da daha başka meydan muharebeleri de verileceğini göz önünde bulundurarak ilerlemesini ve herkesin akıl gücünü ve yurtseverliğinin kaynaklarını kullanarak, yarışmayı bütün gücüyle sürdürmesini talep ederim. Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!" emrini verdi.

- Sığınmacı dramı bir fotoğrafla dünyayı sarstı

Kaçakları taşıyan şişme botun batması nedeniyle 2 yaşındaki Aylan Kurdi, annesi ve erkek kardeşiyle Bodrum açıklarında boğuldu. Kurdi'nin kıyıya vuran cesedine ait görüntü, dünyanın sığınmacı krizine bakışını değiştirdi.

Muğla'nın Bodrum ilçesinden Yunanistan'ın İstanköy Adası'na kaçakları taşıyan şişme bot, Akyarlar Mahallesi ve Aspat açıklarında battı. 8'i çocuk 12 kişinin hayatını kaybettiği olay sonrası ortaya çıkan tablo Türkiye ve dünya kamuoyunda büyük yankı uyandırdı.

Doğan Haber Ajansı muhabiri Nilüfer Demir'in çektiği, boğularak hayatını kaybeden çocuklar arasında bulunan 2 yaşındaki Aylan Kurdi'nin kıyıya vuran cesedine ilişkin fotoğraf dünyanın sığınmacı krizine bakışını değiştirdi. Hayatını kaybedenler arasında minik Aylan'ın 3 yaşındaki ağabeyi Galip Kurdi ile annesi Zahidin Kurdi de bulunuyordu.

Faciadan kurtulan baba Abdullah Kurdi, "Bütün dünyanın bizi görmesini istiyorum. Bütün dünyanın gözlerinin bizim üzerimizde olmasını istiyorum. Biz bir felaket yaşamış olabiliriz ama bizden sonraki insanların aynı felaketi yaşamasını istemiyorum" ifadelerini kullandı.

Abdullah Kurdi, kızı, oğlu ve eşini Suriye'nin Ayn el Arap (Kobani) kentinde toprağa verdi.

Olayın ardından başlatılan soruşturma kapsamında adliyeye sevk edilen 3 zanlı, "göçmen kaçakçılığı yapmak" ve "bilinçli taksirle ölüme sebebiyet vermek" suçlarından tutuklandı.

- Suriyeli göçmenlerin dramının simgesi oldu

Cansız bedeni sahile vuran 2 yaşındaki Aylan, uluslararası kamuoyunda Suriyeli göçmenlerin yaşadığı dramın simgesi oldu.

Başta Avrupa olmak üzere ABD ve Orta Doğu'dan çok sayıda yetkili, görüntülerin uluslararası basında geniş yer bulması üzerine konuyla ilgili değerlendirmelerde bulundu.

İspanya, Fransa, İtalya başbakanları, göçmen sorununun çözümüne yönelik uluslararası alanda adım atılması çağrısı yaptı.

Fransa'da iktidarın yanı sıra ana muhalefetteki Cumhuriyetçiler Partisinin önemli isimleri, Suriyeli çocuğun fotoğrafından derin üzüntü duyduklarını dile getirdi.

- Belli başlı öteki olaylar

30 Ağustos

M.Ö. 30- Eski Mısır'da Kraliçe Kleopatra intihar etti.

1908- Hicaz Demiryolu açıldı.

1922- Büyük Taarruz zaferle sonuçlandı.

1924- Gazi Mustafa Kemal Paşa, Başkomutanlık Meydan Savaşı'nın ikinci yıl dönümünde, Dumlupınar'da Meçhul Asker Anıtı'nın temelini attı.

1924- Türkiye İş Bankası, ilk işlemini yaparak faaliyetlerine başladı. Bankanın kuruluş sermayesi 1 milyon liraydı.

1930- Ankara-Sivas demir yolu hattı ve Sivas İstasyonu, Başbakan İsmet Paşa'nın konuşmasıyla hizmete açıldı.

1937- Van Gölü'nde ilk vapur seferi yapıldı.

1937- Atatürk'ün manevi kızı Sabiha Gökçen'e, 1935'te girdiği Eskişehir Hava Mektebi'nde "tayyareci diploması" verildi.

1952- Erzurum'da Aziziye Anıtı açıldı.

1974- BM Güvenlik Konseyi, Kıbrıs'taki çatışmalar yüzünden evlerini terk edenlerin güven içinde geri dönmelerine izin verilmesini öngören Fransa, İngiltere, Avusturya ortak karar tasarısını oy birliğiyle kabul etti.

1977- Orgeneral Kenan Evren, Kara Kuvvetleri Komutanlığına atandı.

2000- Tiyatro sanatçısı Gürdal Tosun, tedavi gördüğü İzmir SSK Bozyaka Hastanesinde yaşama veda etti.

2011- Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, 30 Ağustos Zafer Bayramı ve Türk Silahlı Kuvvetleri Günü dolayısıyla Genelkurmay Karargahında düzenlenen törende "Başkomutan" sıfatıyla kutlamaları kabul eden ilk Cumhurbaşkanı oldu.

2013 - 30 Ağustos Zafer Bayramı Resepsiyonu'na ilk kez Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ev sahipliği yaptı. Köşk'teki resepsiyona muhalefet liderleri Kemal Kılıçdaroğlu ve Devlet Bahçeli katılmadı.

2015- Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 30 Ağustos Zafer Bayramı dolayısıyla "Başkomutan" sıfatıyla ilk kez Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde resepsiyon verdi.

31 Ağustos

869- İslam bilgini Buhari yaşamını yitirdi.

1867- Fransız şair Charles Baudelaire öldü.

1876- V. Murat tahttan indirildi, yerine kardeşi II. Abdülhamit padişah oldu.

1890- Brüksel Genel Senedi ile köle ticareti yasaklandı.

1928- Bertolt Brecht'in "Üç Kuruşluk Opera" adlı oyununun ilk gösterimi Berlin'de yapıldı.

1930- Vilayet ve şehremanetinin birleştirilmesine karar verildi. Valiler, aynı zamanda belediye başkanı oldu.

1970- İzmir'de Akdeniz Olimpiyatları'nın yapılacağı Halkapınar Spor Tesisleri inşaat sırasında yandı.

1988- Sarp Sınır Kapısı açıldı.

1988- Irak'ın kuzeyinden kaçan Iraklılar, Türk sınırlarından geçmeye başladı.

1997- Galler Prensi ve İngiliz Veliahdı Prens Charles'ın eski eşi Prenses Diana, sevgilisi Dodi el Fayed ile şoförü Paris'te geçirdikleri trafik kazasında öldü.

2003- Siyaset dünyasının ünlü organizatörü Erkal Zenger yaşamını yitirdi.

2005- Irak'ın başkenti Bağdat'ta bir köprü üzerinde çıkan izdiham nedeniyle çoğu Şii hacı adayı bin kişi hayatını kaybetti.

2015- Kazakistan'ın başkenti Nur Sultan (Astana) yakınlarında Kumay Arkeoloji Kompleksi'nde yapılan kazılarda Türk tarihine ait 2 bin yıllık kalıntılar gün ışığına çıkarıldı.

2016- ABD ile Küba arasında 1961'de kesilen tarifeli ticari uçuşlar, iki ülkenin ilişkileri normalleştirme kararının ardından yeniden başladı.

2017- Irak Başbakanı Haydar el İbadi, Türkmenlerin yaşadığı Telafer ilçesinin terör örgütü DEAŞ'tan tamamen kurtarıldığını duyurdu.

2018- Danıştay 2. Daire Üyesi Mustafa Yücel Özbilgin'in yaşamını yitirdiği, 4 kişinin yaralandığı 17 Mayıs 2006'da düzenlenen silahlı saldırıya ilişkin Ergenekon davasından ayrılan Danıştay saldırısı davasında, fail Alparslan Arslan, Özbilgin'i öldürmesi nedeniyle "ağırlaştırılmış müebbet", 4 kişiyi öldürmeye teşebbüsten ise 72 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

1 Eylül

1481- Galatasaray Lisesi, devlet adamı yetiştirilmesi amacıyla Sultan II. Bayezid tarafından kuruldu. Okulda 1868'de Fransızca eğitime geçildi.

1715- Beş yaşında tahta geçen, 72 yıl Fransa'yı yöneten, Fransızların "Güneş Kralı" XIV. Louis öldü.

1920- Fransızlar, başkenti Beyrut olan Lübnan devletini kurdu.

1922- Mustafa Kemal Paşa, Başkomutanlık Meydan Savaşı'nın kazanılması üzerine emrini verdi: "Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!"

1923- Japonya'nın Tokyo ve Yokohama kentlerinde meydana gelen depremde 300 bin kişi öldü.

1924- Ankara Devlet Konservatuvarının temelini oluşturan "Musiki Muallim Mektebi" Ankara'da açıldı.

1925- Birinci Tıp Kongresi Ankara'da toplandı.

1925- Mustafa Kemal Paşa'yı Kastamonu dönüşünde Ankara'da karşılayanların ellerinde şapkaları vardı.

1929- Arapça ve Farsça dersleri okullardan kaldırıldı.

1933- Denizyolları İşletmeleri devlet tekeline alındı.

1939- Almanya'nın Polonya'ya saldırması üzerine II. Dünya Savaşı başladı. Milyonlarca kişinin öldüğü savaşın başlamasının 50. yılında "Dünya Barış Günü" ilan edildi.

1947- Amerikan Yardım Antlaşması imzalandı.

1949- İstanbul Radyosu deneme yayınına başladı.

1951- Ordinaryüs Prof. Dr. Mazhar Osman Usman, 67 yaşında İstanbul'da öldü.

1967- Türkiye'deki Kıbrıslı mücahitler ve öğrenciler, hükümeti protesto etti. İçişleri Bakanı Faruk Sükan, protestocuların sınır dışı edilebileceğini açıkladı.

1969- Muammer Kaddafi, Libya'da askeri darbeyle Kral İdris'i devirdi.

1974- Magosa'ya bağlı Muratağa ve Sandallar köylerinden 88 Türk'ün öldürülüp yakılarak çukura gömüldükleri anlaşıldı.

1976- Yüzücü Erdal Acet, Manş Denizi'ni 9 saat 2 dakikada geçerek dünya rekoru kırdı.

1982- İlk ve ortaöğretimde din dersi zorunlu kılındı.

1985- Kuşadası Davutlar yöresinde çıkan orman yangınında bir orman bekçisi ile 14 er şehit oldu.

1998- Türk sinemasına 46 yıl hizmet veren yönetmen Osman F. Seden vefat etti.

2003- Denizli Valisi Recep Yazıcıoğlu, Ankara'ya 30 kilometre uzaklıkta trafik kazası geçirdi. Yazıcıoğlu 8 Eylül'de yaşamını yitirdi.

2007- İngiliz ordusunun 1930'lu yıllarda yüzlerce Hindu asker üzerinde hardal gazının etkilerini araştıran deneyler yaptığı ortaya çıktı.

2013- Anadolu Ajansı, Kürtçe haber yayımına başladı. AA, böylece yayın dilini altıya çıkarmış oldu.

2016- HSYK Genel Kurulu, FETÖ soruşturması kapsamında geçici olarak görevden uzaklaştırılan 543 hakim ve savcıyı meslekten ihraç etti.

2017- Türkçe üzerine çalışmalarıyla tanınan Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesinin (İLEF) eski hocalarından Emin Özdemir, 86 yaşında yaşamını yitirdi.

2017- BM, Myanmar'ın Arakan eyaletinde şiddetten kaçan sivillerin üzerine roketatar saldırısı düzenlendiğini açıkladı.

2019- Yazar, çevirmen ve düşünür Cemil Meriç'in kütüphanesindeki 300 Osmanlıca eser, başta araştırmacılar olmak üzere insanlığın istifadesine sunulmak üzere Cumhurbaşkanlığı Kütüphanesine bağışlandı.

2 Eylül

1633- İstanbul Cibali'de çıkan büyük yangında 20 binden fazla bina kül oldu. Katip Çelebi'ye göre kentin beşte biri yandı.

1651- Mahpeyker Kösem Sultan, boğdurularak öldürüldü.

1898- Makineli tüfek bir savaşta ilk kez kullanıldı.

1900- Almanya ile ABD arasında telgraf kullanımı başladı.

1922- Kurtuluş Savaşı'nda, Yunan Orduları Başkomutanı General Trikopis esir edildi.

1925- Tekke ve zaviyelerin kapatılmasına ve memurların şapka giymesine karar verildi.

1929- Cumhuriyet gazetesinin düzenlediği ilk güzellik yarışmasında Feriha Tevfik Hanım, Türkiye güzeli seçildi. Feriha Tevfik, sinema ve tiyatro oyuncusu oldu.

1930- Mustafa Kemal Paşa, Sadri Maksudi (Arsal) Bey'in "Türk Dili İçin" adlı kitabına şunları yazdı: "Ülkesini, yüksek istiklalini korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı dillerin boyunduruğundan kurtarmalıdır."

1938- Hatay Devletinin kuruluşu ilan edildi. Hatay Millet Meclisi ilk toplantısını yaptı ve Tayfur Sökmen'i cumhurbaşkanı seçti.

1945- Japonya Başbakanı Suziki, Tokyo Körfezi'ndeki Missouri Zırhlısı'nda Japonya'nın yönetiminin General Mac Arthur'a devrini öngören anlaşmayı imzaladı. ABD Başkanı Truman zaferi ilan etti ve İkinci Dünya Savaşı sona erdi.

1954- Ho Chi Minh, yeni kurulan Kuzey Vietnam Cumhuriyeti'nin başkanlığına seçildi.

1968- İran'daki depremde 11 bin kişi öldü.

1968- Gazeteciliği meslek edinmiş ilk kadın yazarlardan Sabiha Sertel, 73 yaşında Bakü'de vefat etti.

1973- İngiliz yazar Tolkien, 81 yaşında ülserden öldü.

1974- Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Bilim Ödülleri verildi. Cahit Arf ve Orhan İçen matematik, Erdal İnönü fizik, Kazım Türker tıp dalında ödül aldı.

1985- Kaş Limanı açıklarında 3 bin 400 yıl önce batan, fil dişi eşya ve bakır, kalay parçalarıyla yüklü gemi enkazı bulundu.

1994- Halterci Naim Süleymanoğlu'na Uluslararası Olimpiyat Komitesince, "Yüzyılın En Güçlü Sporcusu Ödülü" verildi.

2001- İlk kalp naklini gerçekleştiren Güney Afrikalı kalp cerrahı Christian Barnard, Kıbrıs'ta öldü.

2011- BM Soruşturma Komisyonu, Mavi Marmara saldırısıyla ilgili hazırladığı 105 sayfalık raporunu Genel Sekreter Ban'a sundu. Raporda, İsrail ordusunun aşırı ve izah edilemeyen güç kullandığı, yolculara kötü muamelede bulunduğu belirtildi. Bunun üzerine Türkiye, İsrail'le diplomatik ilişkilerini ikinci katip düzeyine indirdi, İsrail'le arasındaki askeri anlaşmaları askıya aldı.

2015- Muğla'nın Bodrum ilçesinden Yunanistan'ın İstanköy Adası'na kaçakları taşıyan şişme bot battı. Olayda, annesi ve kardeşiyle boğulan 2 yaşındaki Aylan Kurdi'nin kıyıya vuran cesedi, Doğan Haber Ajansı muhabiri Nilüfer Demir tarafından fotoğraflandı. Türkiye ve uluslararası kamuoyunda yankı uyandıran fotoğraf, dünyanın sığınmacı krizine bakışını değiştirdi.

2016- Özbekistan Cumhurbaşkanı İslam Kerimov, 78 yaşında hayatını kaybetti. 27 yıldır Özbekistan'ı yöneten Kerimov, beyin kanaması nedeniyle hastanede tedavi görüyordu.

2016- Rusya ile Türkiye arasındaki charter uçuşlarının yeniden başlamasının ardından ilk uçak, Moskova'dan Antalya'ya indi.

2016- F klavyenin mucidi, Uluslararası Bilgi İşlem ve İletişim Federasyonu Türkiye Temsilciliği Onursal Başkanı Dr. İhsen Sıtkı Yener, 91 yaşında vefat etti.

3 Eylül

1683- Viyana Kuşatması başarısızlıkla sonuçlandı.

1783- İngiltere, Paris'te imzalanan anlaşmayla ABD'nin bağımsızlığını tanıdı.

1869- İstanbul'da Atlı Tramvay, Konstantin Karopana tarafından çalıştırıldı.

1883- Rus yazar İvan Turgenyev, Paris yakınlarında öldü.

1895- İlk profesyonel futbol maçı yapıldı. Latrobe, Jeanette'yi 12-0 yendi.

1908- Türkiye'deki ilk haftalık mizah dergisi "Kalem" yayımlanmaya başlandı.

1912- Deniz Kuvvetlerine yiyecek sağlamak için dünyanın ilk konserve fabrikası İngiltere'de açıldı.

1933- Kayseri-Ulukışla hattının tamamlanmasıyla Karadeniz ile Akdeniz'i birbirine bağlayan demiryolu tamamlandı.

1939- Ankara Radyo gazetesinin ilk sayısı çıktı.

1939- Almanya'nın Polonya'yı işgalinden iki gün sonra İngiltere ve Fransa, Almanya'ya savaş ilan etti.

1952- Ağrı Dağı zirvesine Türk bayrağı dikildi.

1983- Nail Çakırhan, Ağa Han Mimarlık Ödülü'nü aldı.

1988- Eski başbakanlardan Ferit Melen vefat etti.

1999- İstanbul Radyosu'nun ilk spikerlerinden Tarık Gürcan, İstanbul'da 71 yaşında öldü.

2006- İstanbul Fatih'te İsmailağa Camisi'nin emekli imamı Bayram Ali Öztürk bıçaklanarak öldürüldü. Öztürk'ü bıçaklayan Mustafa Erdal, camide bulunanlar tarafından linç edildi.

2008- Cumhurbaşkanı Gül, Ermenistan Cumhurbaşkanı Sarkisyan'ın Erivan'daki Türkiye-Ermenistan Dünya Kupası grup elemesi futbol karşılaşması için yaptığı daveti kabul etti.

2013- 28 Şubat süreci olarak bilinen döneme ilişkin eski Genelkurmay 2. Başkanı Orgeneral Çevik Bir ve eski YÖK Başkanı Kemal Gürüz'ün de aralarında bulunduğu 103 sanığın, "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'ni cebren devirmeye, düşürmeye iştirak" suçundan yargılanmasına başlandı.

2016- FETÖ/PDY'nin mülkiye yapılanmasına ilişkin yürütülen soruşturma kapsamında gözaltına alınan ve aralarında eski İstanbul Emniyet Müdürü Hüseyin Çapkın'ın da bulunduğu 4 kişi tutuklandı.

4 Eylül

1063- Büyük Selçuklu Devleti'nin kurucusu Tuğrul Bey öldü.

1682- İngiliz astronom Edmund Halley, daha sonra kendi adı verilen kuyruklu yıldızı gördü.

1886- Apaçi yerlilerinin şefi Geronimo, ABD birliklerine teslim oldu. Son büyük Amerikalı-yerli savaşı sona erdi.

1919- Sivas Kongresi, Mustafa Kemal Paşa'nın konuşmasıyla açıldı.

1932- Dünya Barış Konferansı, Avusturya'nın başkenti Viyana'da toplandı.

1935- İstanbul telefon şirketi, hükümet adına işletilmeye başlandı.

1936- İngiltere Kralı VIII. Edward, İstanbul'da Atatürk'ü ziyaret etti.

1970- Şili'de sosyalist lider Salvador Allende başkan seçildi.

1970- Prof. Dr. Erdal İnönü, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Rektörü oldu.

1990- Gazeteci yazar Turan Dursun, İstanbul'da uğradığı silahlı saldırıda yaşamını yitirdi.

1996- Abdi İpekçi cinayetinin sanıklarından Oral Çelik, İsviçre tarafından Türkiye'ye iade edildi. Çelik, 16 Eylül'de 17 yıl aradan sonra çıkarıldığı mahkemece tutuklandı.

2013- Yazar Yaşar Kemal'e, Ermenistan Kültür Bakanlığınca "Krikor Naregatsi" nişanı verildi.

2015- Mısır'ın Kefr eş-Şeyh ilinden 30 balıkçıyı taşıyan tekne Libya sahilinde battı, 26 balıkçı öldü.

5 Eylül

1669- Girit, Osmanlı İmparatorluğunca ilhak edildi.

1938- Atatürk vasiyetnamesini yazdırdı. Vasiyet, 28 Kasım 1938'de açıldı.

1939- İstanbul müzeleri, II. Dünya Savaşı nedeniyle kapatıldı.

1945- Çok partili düzene geçişin ilk partisi olan Milli Kalkınma Partisi kuruldu.

1950- Başvuru fazlalığı yüzünden üniversite giriş sınavı uygulaması başlatıldı.

1955- İstanbul Sultanahmet'te yeni Adliye Sarayı hizmete açıldı.

1960- Boksör Muhammed Ali (Cassius Clay), Roma Olimpiyatları'nda şampiyon oldu.

1963- 20-21 Mayıs'ta askeri darbe girişiminde bulunan Albay Talat Aydemir, Ankara 1 Numaralı Sıkıyönetim Mahkemesince idama mahkum edildi.

1972- "Filistinli Kara Eylül Hareketi" militanları, Olimpiyat Oyunları için Münih'e gelen İsrailli sporculara ateş açtı, bir sporcu öldü, biri ağır yaralandı, dokuz kişi rehin alındı.

1973- Devlet film arşivinde yangın çıktı, Atatürk'ün tek kopyalı filmleri yandı.

1973- Dünyanın en uzun kara yolu tüneli, İsviçre'nin St. Gotthard bölgesinde açıldı.

1990- Hükümete, yurt dışına asker gönderme ve Türkiye'de yabancı asker bulundurma yetkisi veren teklif, TBMM'de kabul edildi.

1991- Nelson Mandela, Güney Afrika'da başkan seçildi.

2012- Afyonkarahisar'da askeri mühimmat deposunda patlama meydana geldi. Genelkurmay Başkanlığından yapılan açıklamada, patlamada 25 personelin şehit olduğu, 15 personelin yaralandığı açıklandı.

2015- Urartu Kralı II.Sadur tarafından inşa edilen Çavuştepe Kalesi'nde tahıl, yağ ve şarapların muhafaza edildiği 2 bin 800 yıllık küp bulundu.

2016- Afganistan'ın başkenti Kabil'de arka arkaya düzenlenen iki intihar saldırısında, 35 kişi hayatını kaybetti, 100'den fazla kişi yaralandı.

2019- Sudan'da Nisan 2019'daki askeri darbenin ardından 39 aylık geçiş döneminin ilk hükümeti kuruldu.